სოციალური მედიის ახალი ეტაპი: მომხმარებლის მიერ კონტროლირებადი ალგორითმები

წლების განმავლობაში სოციალური მედიის გიგანტები თავად წყვეტდნენ, თუ რას ნახავდნენ მომხმარებლები საკუთარ ფიდში. მიუხედავად იმისა, რომ ადამიანებს შეეძლოთ ანგარიშების გამოწერა, პოსტების მოწონება ან არასასურველი კონტენტის დამალვა, რეკომენდაციების ალგორითმებს მაინც პლატფორმები აკონტროლებდნენ. ამჟამად სოციალური პლატფორმები ძალაუფლების ნაწილს მომხმარებლებს გადასცემენ და ხელოვნური ინტელექტის დახმარებით ალგორითმების პერსონალიზაციის შესაძლებლობას აძლევენ.

ტრადიციული „Not Interested“ (არ მაინტერესებს) ღილაკის მიღმა, ისეთმა აპლიკაციებმა, როგორიცაა Threads, Instagram და TikTok, დანერგეს ინსტრუმენტები, რომლებიც მომხმარებლებს საკუთარი ალგორითმების „გაწვრთნისა“ და ფიდში გამოსაჩენი კონტენტის მართვის საშუალებას აძლევს. ეს ცვლილება რეკომენდაციების სისტემების ევოლუციას ასახავს. სოციალური მედიის ფიდები სტანდარტული ტელეარხებიდან უფრო მეტად სტრიმინგ სერვისებს ემსგავსება, სადაც მომხმარებელს შეუძლია რეკომენდაციები საკუთარ ინტერესებს მოარგოს და მეტი კონტროლი ჰქონდეს იმაზე, თუ რას ხედავს.

მომხმარებლებისთვის პერსონალიზებული ალგორითმების უპირატესობა მათ ინტერესებზე მორგებული ფიდია, ხოლო სოციალური მედიის გიგანტებისთვის — ჩართულობის (engagement) გაზრდის საშუალება იმ კონტენტის ჩვენებით, რომელსაც ადამიანები დიდი ალბათობით მოიხმარენ. ქვემოთ მოცემულია დეტალური მიმოხილვა იმისა, თუ როგორ აძლევენ პლატფორმები მომხმარებლებს მეტ კონტროლს საკუთარ რეკომენდაციებზე.

Threads

2026 წლის 16 ივნისს Threads-მა წარადგინა ახალი ფუნქცია „Your Algo“, რომელიც პლატფორმის თებერვალში გამოსულ ინსტრუმენტს — „Dear Algo“-ს ეფუძნება. „Dear Algo“ მომხმარებლებს საშუალებას აძლევდა, ფიდზე გავლენა საჯარო პოსტის გამოქვეყნებით მოეხდინათ (მაგალითად: „Dear Algo, მაჩვენე მეტი პოსტი პოდკასტების შესახებ“), რათა მიენიშნებინათ, თუ რომელი ტიპის კონტენტის ნახვა სურდათ მეტად ან ნაკლებად.

ახალი ფუნქციით, „Your Algo“, მომხმარებლებს შეუძლიათ საკუთარი პრეფერენციები კონფიდენციალურად, საჯარო პოსტის გარეშე დააფიქსირონ. Threads-ში შესაძლებელია მიეთითოს, თუ რომელი თემების ნახვა სურს მომხმარებელს მეტად ან ნაკლებად და აირჩიოს, თუ რა ვადით უნდა შენარჩუნდეს ეს მოთხოვნა: ერთი, სამი თუ შვიდი დღით. მაგალითად, შესაძლებელია ბეისბოლის შესახებ მეტი კონტენტის მოთხოვნა და სტრესული სიახლეების შემცირება.

Instagram

ივნისის დასაწყისში Instagram-მა გამოუშვა ახალი ინსტრუმენტი, რომელიც მომხმარებელს მთლიან ფიდში ალგორითმის ნახვისა და კონტროლის საშუალებას აძლევს. ფუნქცია სახელწოდებით „Your Algorithm“ მომხმარებელს აჩვენებს იმ თემებს, რომლებიც მათ რეკომენდაციებს განსაზღვრავს და საშუალებას აძლევს, ისინი საკუთარ ინტერესებს უკეთ მოარგონ. ეს ინსტრუმენტი Reels-ის ფიდისთვის 2025 წლის დეკემბერში ჩაეშვა, ახლა კი ხელმისაწვდომია მთავარ ფიდში, Explore-სა და Reels-ში.

პარამეტრებიდან ამ ინსტრუმენტზე წვდომისას მომხმარებელი ხედავს იმ თემებს, რომლებიც Instagram-ის აზრით მისთვის ყველაზე საინტერესოა. მომხმარებელს შეუძლია აპლიკაციას მიუთითოს, რა აინტერესებს სინამდვილეში და რისი ნახვა სურს მეტად ან ნაკლებად, რის შემდეგაც რეკომენდაციები შესაბამისად შეიცვლება. Instagram-ის ხელმძღვანელმა, ადამ მოსერიმ აღნიშნა, რომ სოციალური მედიის რანჟირების მოდელები ისტორიულად ისეთი ტექნოლოგიებით იქმნებოდა, რომლებიც მომხმარებლებისთვის გამჭვირვალე არ იყო, თუმცა ახლა დიდ ენობრივ მოდელებს (LLMs) შეუძლიათ რეკომენდაციების სისტემები უფრო გასაგები გახადონ იმის ჩვენებით, თუ რატომ ჩნდება კონკრეტული კონტენტი და მომხმარებლებს საკუთარი პრეფერენციების მკაფიოდ გამოხატვის საშუალება მისცენ.

TikTok

TikTok-ს აქვს ფუნქცია „Manage Topics“, რომელიც მომხმარებელს „For You“ ფიდზე მეტ კონტროლს ანიჭებს. 2024 წელს ჩაშვებული ეს ფუნქცია პარამეტრებშია ხელმისაწვდომი და საშუალებას იძლევა, სხვადასხვა თემების (სპორტი, მოგზაურობა, იუმორი, მიმდინარე მოვლენები, ცეკვა, საკვები) პრეფერენციები დარეგულირდეს. მომხმარებელს შეუძლია სპეციალური სლაიდერის (slider) გადაადგილებით განსაზღვროს, თუ რა რაოდენობით სურს ამა თუ იმ ტიპის კონტენტის ნახვა საკუთარ ფიდში.

თუ მომხმარებელი დარწმუნებული არ არის, რა ტიპის ვიდეოები შედის კონკრეტულ კატეგორიაში, მას შეუძლია დააჭიროს ინფორმაციის ღილაკს („information“) თემის გვერდით. მაგალითად, TikTok-ის განმარტებით, კატეგორია „Creative arts“ მოიცავს ხატვას, გრაფიკულ დიზაინსა და ხელოვნებასთან დაკავშირებულ გაკვეთილებს.

2025 წელს TikTok-მა გააფართოვა ეს ინსტრუმენტი და დაამატა ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებული საკვანძო სიტყვების ფილტრები (Smart Keyword Filters), რომლებიც ავტომატურად ზღუდავენ მსგავსი მნიშვნელობის მქონე სიტყვების შემცველ კონტენტს. მაგალითად, თუ მომხმარებელი იყენებს „Manage Topics“ ინსტრუმენტს სიტყვა „remodeling“-ის (გადაკეთება) გასაფილტრად, TikTok ავტომატურად გაფილტრავს მის სინონიმებსაც, როგორიცაა „renovation“ და „renovations“ (რემონტი).