თერმობირთვული ენერგიის სტარტაპმა Helion-მა რეკორდულ ტემპერატურას მიაღწია: მიზანი 2028 წლისთვის ენერგიის წარმოებაა

თერმობირთვული ენერგიის სტარტაპმა Helion-მა მნიშვნელოვანი ეტაპის გადალახვის შესახებ გამოაცხადა. კომპანიის Polaris-ის ტიპის პროტოტიპულ რეაქტორში პლაზმამ 150 მილიონ გრადუს ცელსიუსს მიაღწია. ეს მაჩვენებელი იმ ტემპერატურის სამ მეოთხედს შეადგენს, რომელიც კომპანიის გათვლებით კომერციული თერმობირთვული ელექტროსადგურის მუშაობისთვისაა საჭირო.

Polaris-ის რეაქტორი ამჟამად დეიტერიუმ-ტრიტიუმის საწვავზე მუშაობს, რაც წყალბადის ორი იზოტოპის ნაზავს წარმოადგენს. Helion-ის თანადამფუძნებლისა და აღმასრულებელი დირექტორის, დევიდ კირტლის განცხადებით, Helion პირველი კერძო კომპანიაა, რომელმაც ამ ტიპის საწვავი გამოიყენა. ტესტირების პროცესში დაფიქსირდა თერმობირთვული ენერგიის გამომუშავების მკვეთრი ზრდა სითბოს სახით, რაც წინასწარ პროგნოზებს სრულად დაემთხვა.

ვაშინგტონის შტატის ქალაქ ევერეტში ბაზირებული სტარტაპი ჩართულია გლობალურ რბოლაში თერმობირთვული ენერგიის კომერციალიზაციისთვის, რომელიც სუფთა ენერგიის პოტენციურად ამოუწურავ წყაროს წარმოადგენს. ამ ტექნოლოგიის პერსპექტიულობა ინვესტორების დიდ ინტერესს იწვევს. მაგალითად, ამ კვირაში Inertia Enterprises-მა 450 მილიონი დოლარის მოზიდვის შესახებ გამოაცხადა, ხოლო გასულ წელს Helion-მა 425 მილიონი დოლარი მიიღო ისეთი ინვესტორებისგან, როგორებიცაა სემ ალტმანი, Mithril, Lightspeed და SoftBank.

ვადები და Microsoft-თან გაფორმებული ხელშეკრულება

სხვა სტარტაპებისგან განსხვავებით, რომლებიც ელექტროენერგიის ქსელში მიწოდებას 2030-იანი წლების დასაწყისისთვის გეგმავენ, Helion-ს უკვე აქვს კონტრაქტი Microsoft-თან. ხელშეკრულების თანახმად, კომპანიამ ელექტროენერგიის მიყიდვა 2028 წლიდან უნდა დაიწყოს. აღსანიშნავია, რომ ეს ენერგია არა Polaris-ის პროტოტიპიდან, არამედ უფრო დიდი კომერციული რეაქტორიდან, Orion-იდან იქნება მიღებული, რომლის მშენებლობაც ამჟამად მიმდინარეობს.

როგორ მუშაობს Helion-ის რეაქტორი: ეტაპობრივი პროცესი

Helion-ის რეაქტორის დიზაინი, რომელსაც „ველის შებრუნებული კონფიგურაცია“ (field-reversed configuration) ეწოდება, მნიშვნელოვნად განსხვავდება ტრადიციული ტოკამაკებისგან. პროცესი შემდეგნაირად მიმდინარეობს:

1. საწვავის ინექცია: ქვიშის საათის ფორმის კამერის ორივე ბოლოში ხდება საწვავის შეფრქვევა და მისი პლაზმად გარდაქმნა.
2. აჩქარება: მძლავრი მაგნიტები პლაზმის ნაკადებს კამერის ცენტრისკენ, ერთმანეთის შესახვედრად აჩქარებენ.
3. პირველადი შერწყმა: პლაზმების შეჯახებისას ტემპერატურა 10-დან 20 მილიონ გრადუსამდე აღწევს.
4. მაგნიტური შეკუმშვა: მაგნიტები კიდევ უფრო კუმშავენ შერწყმულ მასას, რის შედეგადაც ტემპერატურა 150 მილიონ გრადუსამდე იზრდება. მთელი ეს პროცესი ერთ მილიწამზე ნაკლებ დროში ხდება.

ენერგიის პირდაპირი გენერირება

კონკურენტებისგან განსხვავებით, რომლებიც ენერგიას სითბოს სახით მოიპოვებენ, Helion იყენებს თერმობირთვული რეაქციის საკუთარ მაგნიტურ ველს ელექტროენერგიის გამოსამუშავებლად. თითოეული იმპულსი უკუაგდებს რეაქტორის მაგნიტებს, რაც წარმოქმნის ელექტრულ დენს. კომპანიის გათვლებით, ენერგიის პირდაპირი მოპოვება ბევრად უფრო ეფექტურია, ვიდრე მისი სითბოს მეშვეობით გარდაქმნა.

საწვავის სტრატეგია და ჰელიუმ-3-ის წარმოება

მიუხედავად იმისა, რომ ამჟამად დეიტერიუმ-ტრიტიუმი გამოიყენება, სამომავლოდ Helion გეგმავს გადავიდეს დეიტერიუმ-ჰელიუმ-3-ის ნაზავზე. ეს საწვავი წარმოქმნის მეტ დამუხტულ ნაწილაკს, რაც იდეალურია ელექტროენერგიის პირდაპირი გენერირებისთვის.

ჰელიუმ-3 დედამიწაზე იშვიათია, ამიტომ Helion-ს მისი წარმოება თავად უწევს:

• კომპანია იყენებს დეიტერიუმის ბირთვების შერწყმას პირველი პარტიების მისაღებად.
• რეგულარული მუშაობისას, დეიტერიუმ-დეიტერიუმის რეაქციების შედეგად წარმოიქმნება ჰელიუმ-3, რომელსაც კომპანია გაწმენდს და ხელახლა გამოიყენებს.
• Helion-მა უკვე მიაღწია მაღალ ეფექტურობას საწვავის ციკლისა და ჰელიუმ-3-ის სისუფთავის თვალსაზრისით.

„ჩვენი საბოლოო მიზანი Polaris-ის აშენება არ არის. ეს მხოლოდ ერთი ნაბიჯია მასშტაბური ელექტროსადგურების შექმნის გზაზე“, — აცხადებს დევიდ კირტლი.

კომპანიის საბოლოო სამიზნე ტემპერატურა 200 მილიონი გრადუსია. კირტლის თქმით, სწორედ ეს არის ოპტიმალური წერტილი ელექტროსადგურის ეფექტური მუშაობისთვის. პარალელურად, Helion აგრძელებს მუშაობას 50-მეგავატიან Orion-ის რეაქტორზე, რათა შეასრულოს Microsoft-ის წინაშე აღებული ვალდებულებები.