TikTok-ის აშშ-ის ქვედანაყოფის გაყიდვის პროცესი დასრულდა: მრავალწლიანი რეგულატორული გაურკვევლობა დასრულებულია

თეთრი სახლის წარმომადგენლის განცხადებით, აშშ-სა და ჩინეთს შორის TikTok-ის ამერიკული ოპერაციების გადაცემის შესახებ შეთანხმება საბოლოოდ გაფორმდა. აღნიშნული გარიგების შედეგად, პლატფორმის მართვა გადადის კონსორციუმის ხელში, რომელსაც Oracle და Silver Lake ხელმძღვანელობენ.

ახალი სტრუქტურის მიხედვით, ByteDance ამერიკული ბიზნესის 20%-ზე ნაკლებს ინარჩუნებს. კომპანიის მართვას შვიდწევრიანი დირექტორთა საბჭო განახორციელებს, რომლის უმრავლესობაც ამერიკელი იქნება. საბჭოს მთავარი ფუნქცია მონაცემთა დაცვის, კონტენტის მოდერაციისა და ალგორითმების უსაფრთხოების ზედამხედველობა იქნება.

გარიგების დასრულება მოხდა 23 იანვრის ბოლო ვადამდე, რომელიც პრეზიდენტ ტრამპის სექტემბრის აღმასრულებელი ბრძანებულებით დადგენილი 120-დღიანი პაუზის ფარგლებში იყო განსაზღვრული. Fox Business-ის ინფორმაციით, ერთობლივი საწარმო უკვე ოფიციალურად დაფუძნდა და მისი ხელმძღვანელთა გუნდიც დასახელდა.

რა არის სიახლე

ერთობლივი საწარმოს ჩამოყალიბებასთან ერთად, TikTok-მა მენეჯმენტის შემადგენლობა გამოაცხადა. კომპანიის აღმასრულებელი დირექტორის (CEO) პოსტს ადამ პრესერი დაიკავებს, რომელიც მანამდე ოპერაციების, ნდობისა და უსაფრთხოების მიმართულებას ხელმძღვანელობდა. უსაფრთხოების მთავარ ოფიცრად (Chief Security Officer) კი უილ ფარელი დაინიშნა, რომელიც მანამდე კონფიდენციალურობისა და უსაფრთხოების საკითხებს კურირებდა.

TikTok-ის გენერალურმა დირექტორმა, შოუ ჩიუმ, მფლობელობის სტრუქტურა დეკემბერში თანამშრომლებისთვის გაგზავნილ შიდა მემორანდუმში განმარტა. ახალი სტრუქტურის მიხედვით, წილები შემდეგნაირად ნაწილდება:

• ByteDance: 20%-ზე ნაკლები;
• Oracle, Silver Lake და MGX (აბუ-დაბიში ბაზირებული AI საინვესტიციო ფირმა): თითოეული ფლობს 15%-იან წილს;
• სხვა ინვესტორები: Susquehanna, Dragoneer და DFO (მაიკლ დელის საოჯახო ოფისი).

ვიცე-პრეზიდენტმა ჯეი დი ვენსმა სექტემბერში აღნიშნა, რომ გარიგების შედეგად TikTok-ის აშშ-ის ოპერაციები დაახლოებით 14 მილიარდ დოლარად შეფასდებოდა, თუმცა ByteDance-ის მიერ მიღებული ზუსტი თანხა საჯაროდ ცნობილი არ არის. რაც შეეხება სარეკომენდაციო ალგორითმს, ეს საკითხი კვლავ ბუნდოვანია. სექტემბრის ბრძანებულება ითვალისწინებდა აშშ-ის მხრიდან ტექნოლოგიურ ზედამხედველობას, მათ შორის ალგორითმის ხელახალი მომზადებისა და მონიტორინგის მოთხოვნებს, თუმცა იმპლემენტაციის კონკრეტული პირობები არ გასაჯაროებულა.

ისტორიული კონტექსტი

ამ შეთანხმებით სრულდება პროცესი, რომელიც ორ საპრეზიდენტო ადმინისტრაციას მოიცავდა. 2024 წელს პრეზიდენტმა ბაიდენმა ხელი მოაწერა კანონს, რომელიც ByteDance-ისგან TikTok-ის ამერიკული ბიზნესის გასხვისებას ან მის აკრძალვას მოითხოვდა. 2025 წელს უზენაესმა სასამართლომ ეს კანონი ძალაში დატოვა.

პლატფორმა ორი დღით გაითიშა კიდეც, სანამ პრეზიდენტმა ტრამპმა, თანამდებობის დაკავების პირველივე დღეს, ხელი არ მოაწერა აღმასრულებელ ბრძანებულებას. ამ ბრძანებულებამ აპლიკაციის მუშაობა აღადგინა იმ პირობით, რომ ადმინისტრაცია გაყიდვის პირობებზე მოლაპარაკებებს აწარმოებდა. ამჟამინდელი სტრუქტურა ეფუძნება სექტემბერში თეთრი სახლის მიერ შემოთავაზებულ ჩარჩოს, რომელიც ამერიკული მხარის უმრავლესობით ფლობას ითვალისწინებდა.

რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი

ეს გადაწყვეტილება წერტილს უსვამს ხუთწლიან რეგულატორულ გაურკვევლობას 170 მილიონი ამერიკელი მომხმარებლისთვის და იმ ბიზნესებისთვის, რომლებიც პლატფორმას მარკეტინგისა და კომერციისთვის იყენებენ. 2020 წლის აგვისტოდან მოყოლებული, როდესაც პირველი ბრძანებულება გამოიცა, პროცესმა მრავალი ეტაპი გაიარა — დაწყებული Oracle-თან ჩაშლილი მოლაპარაკებებით, დამთავრებული სასამართლო დავებით.

მარკეტერებისთვის, რომლებმაც თავიანთი სტრატეგიები TikTok-ზე ააგეს, ეს რეზოლუცია დაგეგმვის რისკებს ხსნის. TikTok Shop, პარტნიორობა კრეატორებთან და სარეკლამო კამპანიები ახლა უკვე პლატფორმის დახურვის შიშის გარეშე გაგრძელდება. გარდა ამისა, Oracle-ის როლი იცვლება — თუ აქამდე ის მხოლოდ მონაცემთა შენახვის სერვისებს (Project Texas) აწვდიდა კომპანიას, ახლა ის უკვე წილის მფლობელი და მმართველი საბჭოს წევრია, რაც გავლენას მოახდენს მონაცემთა დამუშავებისა და კონტენტის პოლიტიკაზე.

სამომავლო პერსპექტივები

TikTok-ის აშშ-ის ქვედანაყოფი იფუნქციონირებს როგორც დამოუკიდებელი სუბიექტი, რომელიც პასუხისმგებელი იქნება მონაცემთა დაცვასა და ალგორითმების უსაფრთხოებაზე. კომპანიამ თანამშრომლებს აცნობა, რომ მომხმარებლები და რეკლამის განმთავსებლები პლატფორმის გამოცდილებაში მყისიერ ცვლილებებს არ უნდა ელოდონ.

შოუ ჩიუს მემორანდუმის თანახმად, ამერიკელები ჩვეულ რეჟიმში გააგრძელებენ აპლიკაციის გამოყენებას, ხოლო რეკლამის განმთავსებლებს კვლავ ექნებათ წვდომა გლობალურ აუდიტორიაზე. ეს შეთანხმება ასევე ხსნის ერთ-ერთ დაძაბულობის წერტილს აშშ-ჩინეთის ურთიერთობებში ტექნოლოგიებისა და ვაჭრობის სფეროში. ჯერჯერობით უცნობია, გახდება თუ არა ეს მოდელი შაბლონი სხვა ჩინური პლატფორმებისთვის, რომლებიც აშშ-ში ოპერირებენ.