ტრამპის ადმინისტრაცია ჰაერის დაბინძურების შესახებ ისტორიული დადგენილების გაუქმებას გეგმავს

ტრამპის ადმინისტრაციის გარემოს დაცვის სააგენტოს (EPA) ხელმძღვანელი, ლი ზელდინი, 2009 წლის „საფრთხის დადგენილების“ (endangerment finding) გაუქმებას გეგმავს. აღნიშნული დოკუმენტით ოფიციალურად დადასტურდა, რომ სათბურის აირები საფრთხეს უქმნის ადამიანის ჯანმრთელობასა და კეთილდღეობას. The Wall Street Journal-ის ინფორმაციით, ეს გადაწყვეტილება შესაძლოა მიმდინარე კვირაშივე გამოცხადდეს.

EPA-ს ეს დადგენილება წარმოადგენს სამართლებრივ საფუძველს ექვსი სათბურის აირის, მათ შორის ნახშირორჟანგისა და მეთანის, ფედერალური რეგულირებისთვის. მისი მიღების დღიდან დოკუმენტი არაერთხელ გახდა სასამართლო დავის საგანი, თუმცა მისი გაუქმების ყველა მცდელობა აქამდე წარუმატებლად სრულდებოდა. მოსალოდნელია, რომ ამ ნაბიჯს მრავალი სარჩელი მოჰყვება და საკითხის საბოლოო სამართლებრივ გადაწყვეტას შესაძლოა წლები დასჭირდეს.

სააგენტოს ეს ინიციატივა პირდაპირ გავლენას მოახდენს მსუბუქი და სატვირთო ავტომობილების გამონაბოლქვზე. თუმცა, ვარაუდობენ, რომ ტრამპის ადმინისტრაცია ამ ცვლილებას სხვა სექტორებშიც გამოიყენებს, როგორიცაა ელექტროსადგურები და სამრეწველო ობიექტები, რათა არსებული გარემოსდაცვითი რეგულაციები შეამსუბუქოს.

საინტერესოა ავტომწარმოებლების პოზიცია ამ საკითხთან დაკავშირებით. მიუხედავად იმისა, რომ ტრადიციული ავტოგიგანტები ტრამპს საწვავის ეფექტურობის წესების შემსუბუქებას სთხოვდნენ, მათ არ მოუთხოვიათ EPA-სთვის „საფრთხის დადგენილების“ გაუქმება. კომპანია Tesla-მ კი უფრო რადიკალური პოზიცია დაიკავა და სააგენტოს მოუწოდა, ძალაში დაეტოვებინა ეს დოკუმენტი, რადგან ის „მყარ ფაქტობრივ და სამეცნიერო მტკიცებულებებს“ ეფუძნება.

გლობალური და ეკონომიკური გავლენა

თუ ტრამპის ადმინისტრაცია მიზანს მიაღწევს, აშშ-ის რეგულაციები კიდევ უფრო მეტად დაშორდება სხვა განვითარებული ეკონომიკების სტანდარტებს. საერთაშორისო ბაზარზე მომუშავე კომპანიებს მოუწევთ სხვადასხვა მიდგომის შემუშავება თითოეული ბაზრისთვის, რაც საოპერაციო ხარჯებს მნიშვნელოვნად გაზრდის. ავტომწარმოებლები, სავარაუდოდ, იძულებულნი გახდებიან, მინიმუმ მოკლევადიან პერსპექტივაში, ორად გაყოფილ ბაზარზე იმუშაონ.

რეგულაციების ხშირმა ცვლილებამ აშშ-ში და ჩინეთის მხრიდან მზარდმა კონკურენციამ ავტომწარმოებლებს უკვე ათობით მილიარდი დოლარი დააკარგვინა. ამერიკული კომპანიების დამოკიდებულებამ წიაღისეულ საწვავზე მომუშავე სატვირთო მანქანებზე ისინი ჩიხში შეიყვანა. ამ სეგმენტიდან მიღებული მაღალი მოგება აფერხებს ავტოპარკის მომავლისთვის მომზადებას, რაც აუცილებელია ჩინურ ბრენდებთან გარდაუვალი კონკურენციის პირობებში.

ფინანსური პროგნოზები და კლიმატის რისკები

ტრამპის ადმინისტრაციამ WSJ-ს განუცხადა, რომ პოლიტიკის ეს ცვლილება 1 ტრილიონ დოლარზე მეტს დაზოგავს, თუმცა ამ ციფრის დასასაბუთებლად კონკრეტული მტკიცებულებები არ წარუდგენია. ამავდროულად, კლიმატის ცვლილებით გამოწვეული მოსალოდნელი ზარალი გაცილებით მაღალია:

• კონგრესის საბიუჯეტო ოფისის მონაცემებით, ზღვის დონის მატება საფრთხეს უქმნის თითქმის 1 ტრილიონი დოლარის ღირებულების უძრავ ქონებას.
• სიკვდილიანობის მაჩვენებელი აშშ-ში შესაძლოა 2%-ით გაიზარდოს, თუ გლობალური დათბობის ტემპი არ შენელდება.
• 2024 წლის კვლევის მიხედვით, კლიმატის ცვლილებამ 2050 წლისთვის შესაძლოა გლობალური მშპ 17%-ით შეამციროს, რაც წელიწადში დაახლოებით 38 ტრილიონი დოლარის ეკვივალენტია.