ტრამპის ადმინისტრაციას სურს, ტექნოლოგიურმა კომპანიებმა 15 მილიარდი დოლარის ღირებულების ელექტროსადგურები დააფინანსონ

ტრამპის ადმინისტრაციას სურს, რომ აშშ-ის უმსხვილესმა ელექტროქსელმა 15 მილიარდი დოლარის ღირებულების ახალი ენერგოგენერაციის სიმძლავრეები დაამატოს. გეგმის მიხედვით, ამ ხარჯების დაფარვა ტექნოლოგიურ კომპანიებს მოუწევთ, მიუხედავად იმისა, სჭირდებათ თუ არა მათ ამ მოცულობის ენერგია ამჟამად.

თეთრი სახლი და რეგიონის რამდენიმე შტატის გუბერნატორი ქსელის ოპერატორ PJM-ისგან ითხოვს აუქციონის ჩატარებას ახალი გენერაციის სიმძლავრეებზე 15-წლიანი კონტრაქტების გასაფორმებლად. ადმინისტრაციის განცხადებით, ტექნოლოგიურმა კომპანიებმა ამ კონტრაქტებში მონაწილეობა უნდა მიიღონ მაშინაც კი, თუ საბოლოო ჯამში მათ მონაცემთა ცენტრებს ეს ენერგია არ დასჭირდებათ. პროგნოზების თანახმად, მომდევნო ათწლეულის განმავლობაში მონაცემთა ცენტრების მხრიდან ენერგიაზე მოთხოვნა თითქმის გასამმაგდება.

PJM-ში აცხადებენ, რომ განიხილავენ „პრინციპების დეკლარაციას“ და მალე გამოაქვეყნებენ მრავალთვიანი დაგეგმარების პროცესის შედეგებს, რომელიც ქსელში ახალი სიმძლავრეების დამატებას ისახავს მიზნად. თუმცა, აღნიშნული დეკლარაცია არასავალდებულო ხასიათისაა და, როგორც ჩანს, PJM-ში ადმინისტრაციის მცდელობას, აიძულოს ისინი კონკრეტული ნაბიჯების გადადგმაში, ენთუზიაზმით არ შეხვედრიან.

„ჩვენ ამ საკითხზე ბევრი სათქმელი არ გვაქვს. ჩვენ არ ვყოფილვართ მიწვეულნი ღონისძიებაზე, რომელსაც ისინი, როგორც ჩანს, ხვალ მართავენ და იქ არ ვიქნებით“, — განუცხადა Bloomberg-ს PJM-ის წარმომადგენელმა ჯეფრი შილდსმა.

ენერგოსისტემის დატვირთვა და მზარდი ტარიფები

PJM Interconnection-ი აშშ-ის შუა ატლანტიკურ და შუა დასავლეთის 13 შტატს მოიცავს, ემსახურება 65 მილიონზე მეტ ადამიანს და მოიცავს ჩრდილოეთ ვირჯინიას — მონაცემთა ცენტრების უმსხვილეს კერას. 2025 წელს რეგიონში ელექტროენერგიის ტარიფები წინა წელთან შედარებით დაახლოებით 10%-დან 15%-მდე გაიზარდა.

Monitoring Analytics-ის მონაცემებით, ბოლო ათწლეულში PJM-ის პიკური დატვირთვა 10%-ით გაიზარდა, ხოლო 2027 წლისთვის კიდევ 6,5%-იანი ზრდაა მოსალოდნელი. ამაში დიდწილად ტექნოლოგიურ კომპანიებსა და მონაცემთა ცენტრების ოპერატორებს ადანაშაულებენ, რომლებიც ხელოვნური ინტელექტის (AI) განვითარებისთვის სულ უფრო მეტ ენერგიას მოიხმარენ.

ფასების ზრდაში ასევე ბუნებრივი აირის ღირებულებას მიუძღვის ბრალი. PJM მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული წიაღისეულ საწვავზე, რომლის ფასიც ბოლო პერიოდში მკვეთრად გაიზარდა. PJM-ის დამოუკიდებელი მონიტორინგის სამსახურის, Monitoring Analytics-ის თანახმად, 2025 წლის ფასების ზრდის დაახლოებით 60% სწორედ წიაღისეულ საწვავზე მაღალი ფასების შედეგია.

ინვესტიციების რისკი და ტექნოლოგიური სექტორის პოზიცია

ქსელის ოპერატორები რთულ ვითარებაში აღმოჩნდნენ: მონაცემთა ცენტრების მხრიდან მოთხოვნა მკვეთრად გაიზარდა მას შემდეგ, რაც ათწლეულზე მეტი ხნის განმავლობაში ნულოვანი ზრდა ფიქსირდებოდა. წიაღისეულ საწვავზე მომუშავე ახალი ელექტროსადგურების მშენებლობა მრავალწლიანი პროცესია და ასობით მილიონი დოლარი ჯდება. ბევრი ენერგოკომპანია თავს არიდებს ასეთი გრძელვადიანი ვალდებულებების აღებას.

მთავარი შიში იმაში მდგომარეობს, რომ თუ ხელოვნური ინტელექტის ბუმი შენელდება, კომპანიებს დარჩებათ წამგებიანი ელექტროსადგურები, რომლებიც ათწლეულების განმავლობაში მუშაობისთვისაა გათვლილი. ტექნოლოგიური კომპანიები, რომლებიც ტრადიციულად ენერგეტიკულ ბიზნესში არ მოღვაწეობდნენ, გამოსავალს განახლებად ენერგიაში ხედავენ, რომელიც უფრო იაფია, მოდულურია და უფრო სწრაფად ინსტალირდება.

ამ ეტაპზე მზის ენერგია და ბატარეები ლიდერობენ. ტიპური მზის ელექტროსადგურის აშენება დაახლოებით 18 თვეშია შესაძლებელი. ვინაიდან მისი მშენებლობა ეტაპობრივად ხორციელდება, ენერგიის მიწოდება დასრულებამდეც კი შეიძლება დაიწყოს. ეს მოდელი უფრო მეტად შეესაბამება მონაცემთა ცენტრების მშენებლობის ვადებს, რაც კომპანიებს საშუალებას აძლევს, რისკები მსგავს ვადებში მართონ.