უკრაინული სტარტაპების გამძლეობა: განვითარება და ინოვაციები ომის ფონზე

როდესაც ედტექ (edtech) კომპანია Preply მიმდინარე წლის დასაწყისში „იუნიკორნი“ გახდა, კიევის ოფისის თანამშრომლებმა ეს მოვლენა ტორტით აღნიშნეს. ეს ჩვეულებრივი მოვლენაა წარმატების დროს, თუმცა ამ შემთხვევაში აღნიშვნა სრულმასშტაბიანი ომის პირობებში ხდებოდა. რუსეთის შემოჭრიდან ოთხი წლის შემდეგ, უკრაინულმა სტარტაპებმა არა მხოლოდ გადარჩენა შეძლეს, არამედ ზრდასაც განაგრძობენ.

მაგალითად, Preply ბოლო საინვესტიციო რაუნდიდან მიღებულ სახსრებს გლობალურ გუნდებში 100-მდე ინჟინრის დასაქირავებლად გამოიყენებს. აღსანიშნავია, რომ ამ ვაკანსიების ნაწილი უკრაინაშიც გაიხსნება, სადაც კომპანიის საინჟინრო პერსონალის მესამედია კონცენტრირებული. Preply მხოლოდ ერთ-ერთი მაგალითია მრავალთაგან.

მიუხედავად იმისა, რომ თავდაცვის ტექნოლოგიების (Defense tech) სექტორი ყველაზე მეტ ყურადღებას იპყრობს ინოვაციების ბრძოლის ველზე სწრაფი დანერგვის გამო, იგივე საინჟინრო ნიჭი და კრეატიულობა სხვა სექტორებშიც ვლინდება, რაც ქვეყნის გაძლიერებას უწყობს ხელს.

სტარტაპების როლი და მობილიზაციისგან დაცვა

უკრაინაში, რომელიც გაცილებით დიდ აგრესორს უპირისპირდება, მობილიზაციისგან თავის არიდების მცდელობებს მკაცრად უყურებენ. თუმცა, სტარტაპებს შეუძლიათ მიიღონ სპეციალური სტატუსი, რომელიც საკვანძო თანამშრომლებს გაწვევისგან იცავს, თუ მათი საქმიანობა ქვეყნისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვნად მიიჩნევა. კომპანია Aspichi ერთ-ერთი მათგანია.

როგორც მისმა დამფუძნებელმა, ვიქტორ სამოილენკომ TechCrunch-ს განუცხადა, კომპანია თავდაპირველად აშშ-ში 2021 წელს დაარსდა, თუმცა ომის დაწყებისთანავე სრული პივოტი (მიმართულების შეცვლა) განახორციელა. დღეს ის ცნობილია Luminify-ით — შერეული რეალობის პლატფორმით ფსიქიკური ჯანმრთელობისთვის, რომელიც უკრაინელებს ომის ტრავმასთან გამკლავებაში ეხმარება. სტარტაპი პირდაპირ თანამშრომლობს სამხედრო ქვედანაყოფებთან და ათეულობით კლინიკასთან, რომლებიც მოსახლეობას ფსიქოლოგიურ დახმარებას უწევენ.

„ყველა იტანჯება. ჩემმა შვილმა რამდენიმე ახალი წელი და შობა თავშესაფარში გაატარა, ამიტომ ფსიქოლოგიური ეფექტი უზარმაზარია“, — აღნიშნავს სამოილენკო.

ოფისები, როგორც თავშესაფრები

ზამთრის პერიოდში, როდესაც ენერგოსისტემაზე თავდასხმები თითქმის ყოველდღიურია, კიევის მოსახლეობა ელექტროენერგიის გათიშვას მაღალი სიმძლავრის „პაუერბანკებით“, გაზქურებითა და დიზელის გენერატორებით უმკლავდება. თუმცა, ხარჯების ზრდის გამო, მათ ამ რესურსების დაზოგვა უწევთ, რაც ხშირად შენობებში დაბალ ტემპერატურას ნიშნავს.

ასეთ პირობებში ოფისები სიცივისგან თავის დასაღწევ თავშესაფრებად იქცა. Preply-ის აღმასრულებელი დირექტორის, კირილ ბიგაის თქმით, მათ ოფისში რამდენიმე გენერატორია დამონტაჟებული, რაც უზრუნველყოფს შუქს, ინტერნეტსა და სითბოს. ოფისი მუშაობს 24/7 რეჟიმში, რათა ნებისმიერ თანამშრომელს შეეძლოს იქ მისვლა ნებისმიერ დროს.

მცირე სტარტაპებისთვის კი საერთო სამუშაო სივრცეები (coworking spaces) იქცა ხსნად. LIFT99 Kyiv Hub-მა, რომელიც გასულ აგვისტოს რუსული დარტყმის შედეგად დაზიანდა, რეაბილიტაციის შემდეგ წევრების რაოდენობის მკვეთრი ზრდა დააფიქსირა.

ტექნოლოგიური ჰაბები და საერთაშორისო კავშირები

მიუხედავად სარაკეტო თავდასხმებისა, კიევი კვლავ რჩება ქვეყნის მთავარ სტარტაპ ჰაბად, თუმცა ის ერთადერთი არ არის. ლვივი, დასავლეთ უკრაინის უდიდესი ქალაქი, მრავალი იძულებით გადაადგილებული ტექნოლოგიური სფეროს წარმომადგენლისთვის იქცა სახლად. LEM Station — განახლებული ტრამვაის დეპო, რომელიც კრეატიულ სივრცედ გადაკეთდა — ამ მზარდი ეკოსისტემის სიმბოლოა, რასაც ხელს უწყობს პოლონეთის საზღვართან სიახლოვეც.

საერთაშორისო ვიზიტორების რაოდენობა შემცირდა, თუმცა ლვივში ჩასვლა მატარებლით კვლავ შესაძლებელია. ტექნოლოგიურმა კონფერენციამ IT Arena 2025-მა 40-ზე მეტი ქვეყნიდან 6,450 მონაწილეს უმასპინძლა. ღონისძიებაზე ცალკე სცენა დაეთმო თავდაცვის ტექნოლოგიებს, თუმცა მხარდაჭერა სხვა სფეროს სტარტაპებსაც გამოეცხადათ.

ომის მიუხედავად, ქვეყანაში ვენჩურული კაპიტალის (VC) ფირმები, როგორიცაა 1991, Flyer One Ventures და SMRK, კვლავ აქტიურობენ. უკრაინელები ასევე აგრძელებენ საერთაშორისო კონფერენციებზე დასწრებას. სტოკჰოლმში გამართულ TechArena-ზე უკრაინულმა დელეგაციამ აღნიშნა, რომ დაღლილები არიან და გაზაფხულს ელიან, თუმცა დამშვიდობებამდე მაინც დაიწყეს უკრაინული „იუნიკორნების“ ჩამოთვლა — რადგან ეს არის ის, რასაც აკეთებ, მაშინაც კი, როცა ომია.