Apple-ის მაღაზიების შემქმნელი ხელოვნური ინტელექტის მეშვეობით შოპინგის მომავალს ეჭვქვეშ აყენებს

მაშინ, როდესაც სილიკონის ველი მილიარდობით დოლარს ხარჯავს ხელოვნური ინტელექტის (AI) აგენტების შესაქმნელად, რომლებიც ჩვენს ნაცვლად იშოპინგებენ, Apple-ის საცალო მაღაზიების პიონერი მიიჩნევს, რომ ინდუსტრია გადაჭარბებულად აფასებს იმას, თუ რამდენად ანდობენ ადამიანები ყიდვის პროცესს მანქანებს. რონ ჯონსონი დარწმუნებულია, რომ ფიზიკური მაღაზიები კვლავაც წარმატებით გააგრძელებენ არსებობას და განვითარებას.

66 წლის რონ ჯონსონისთვის ფიზიკური ვაჭრობის „აღსასრულის“ შესახებ პროგნოზები უცხო არ არის. ის Apple-ს 2000 წელს შეუერთდა, რათა კომპანიის საცალო ბიზნესი აეშენებინა სწორედ იმ დროს, როდესაც ონლაინ შოპინგი პოპულარობას იხვეჭდა. მან შექმნა მაღაზიების ქსელი, რომელიც Apple-ის პროდუქციის გაყიდვისა და მომხმარებლებთან კავშირის ცენტრალურ რგოლად იქცა. „AI ახალი ტექნოლოგიაა, რომელიც გააუმჯობესებს ონლაინ შოპინგის გამოცდილებას, თუმცა არ ვარ დარწმუნებული, რომ ის ჩვენი შოპინგის სტილს ძირეულად შეცვლის“, — აღნიშნა ჯონსონმა ინტერვიუში.

ჯონსონის ეს ხედვა ეწინააღმდეგება მსოფლიოს უმსხვილესი ტექნოლოგიური კომპანიების მისწრაფებებს, რომლებიც ცდილობენ AI უფრო ღრმად დანერგონ ვაჭრობაში. ისინი ფსონს ჩამოდიან ე.წ. „აგენტურ კომერციაზე“ (agentic commerce) — კონცეფციაზე, სადაც AI აგენტები ავტომატურად პოულობენ და ყიდულობენ ნივთებს. Google ამ მიმართულებით მუშაობს თავისი Universal Commerce Protocol-ით, რომელიც AI აგენტებს პროდუქტის აღმოჩენიდან გადახდის ეტაპამდე გზის გაკვალვაში ეხმარება. პარალელურად, OpenAI ChatGPT-ს შოპინგის პლატფორმად აქცევს, სადაც მომხმარებლებს პროდუქტების კვლევა, შედარება და ზოგჯერ ყიდვაც კი ჩატბოტიდან გაუსვლელად შეუძლიათ.

რატომ ვერ ჩაანაცვლებს AI ფიზიკურ გამოცდილებას

კითხვაზე, წარმოუდგენია თუ არა მომხმარებელი, რომელიც AI აგენტს 1000 ან 2000-დოლარიანი ლეპტოპის შერჩევასა და ყიდვას ანდობს ვებსაიტის ან მაღაზიის მონახულების გარეშე, ჯონსონის პასუხი ცალსახა იყო: „სიმართლე გითხრათ, ამას არავინ გააკეთებს“. მისი არგუმენტით, ლეპტოპის ყიდვა ზედმეტად პერსონალური გადაწყვეტილებაა იმისთვის, რომ ის უბრალოდ ხელოვნურ ინტელექტს გადაებაროს.

მყიდველს სურს იგრძნოს მოწყობილობის წონა, ნახოს ეკრანი და თავად გადაწყვიტოს, რომელი ზომაა მისთვის ხელსაყრელი. ჯონსონის თქმით, AI-მ შესაძლოა შეამციროს არჩევანი და დაეხმაროს მომხმარებელს გადაწყვეტილების მიღებაში, თუმცა ადამიანების უმეტესობას მაინც ენდომება პროდუქტის საკუთარი თვალით ნახვა ასეთი თანხის დახარჯვამდე. „AI ვერასდროს შეძლებს მოგცეთ პროდუქტის ფიზიკური გამოცდილება“, — აცხადებს ის. ნაცვლად ამისა, ის ელოდება, რომ აგენტები მომხმარებლებს მაღაზიაში მისვლამდე უკეთეს ინფორმაციას მიაწვდიან და ისინი უფრო ინფორმირებული მყიდველები გახდებიან.

Apple-ის წარმატების საიდუმლო ფორმულა

ჯონსონის რწმენა ეფუძნება იმ გადაწყვეტილებას, რომელიც Apple-მა ორი ათწლეულის წინ მიიღო. მისი თქმით, Apple-ის ფიზიკური მაღაზიები შეიქმნა არა მხოლოდ Mac-ების გასაყიდად, არამედ როგორც სივრცეები, სადაც ადამიანები პროდუქტებს გამოცდიდნენ, ისწავლიდნენ მათ გამოყენებას და პრობლემის შემთხვევაში დახმარებას მიიღებდნენ. ეს მიდგომები დეტალურად არის აღწერილი ჯონსონის ახალ წიგნში — Shop Different: How Retail Revealed Apple’s Genius, რომელიც სტივ ჯობსთან ერთად საცალო ქსელის მშენებლობის პროცესს ეხება.

ჯონსონი აღნიშნავს, რომ კონკურენტებმა გადმოიღეს Apple-ის დიზაინი — ბევრი შუშა, ღია სივრცეები და Genius Bar-ის ვერსიებიც კი, თუმცა ხშირად მხედველობიდან რჩებოდათ მთავარი — ადამიანები. „Apple-ის საიდუმლო ინგრედიენტი ყოველთვის იყვნენ მისი თანამშრომლები და ის, თუ როგორ ეპყრობიან ისინი მომხმარებელს“, — ამბობს ის. Apple Store-ის თანამშრომლები არ იღებენ საკომისიოს გაყიდვებიდან, რაც განსხვავდება საცალო ვაჭრობაში მიღებული კულტურისგან. იდეა იმაში მდგომარეობდა, რომ მოხსნილიყო გაყიდვის წნეხი და თანამშრომლებს ფოკუსირება მოეხდინათ იმაზე, თუ რა სჭირდებოდა მომხმარებელს სინამდვილეში.

გამოცდილება და შეცდომები: J.C. Penney-დან Enjoy Technology-მდე

Apple-ის დატოვების შემდეგ, 2011 წელს ჯონსონმა ჩაიბარა J.C. Penney-ის ქსელი ამბიციური გეგმით, რომ გარდაექმნა რთულ მდგომარეობაში მყოფი უნივერმაღები. თუმცა, გაყიდვების მკვეთრი ვარდნის გამო, ის ორ წელზე ნაკლებ დროში გაათავისუფლეს. დღეს ჯონსონი აღიარებს, რომ სცადა ზედმეტად ბევრი რამის ძალიან სწრაფად შეცვლა ისე, რომ თანამშრომლები და მომხმარებლები ამისთვის მზად არ იყვნენ. თუ Apple-ის მაღაზიები იყო სტარტაპი, რომელიც პროდუქტებთან ერთად ვითარდებოდა, J.C. Penney-ს სულ სხვა მიდგომა სჭირდებოდა.

მოგვიანებით ის კვლავ დაუბრუნდა სტარტაპების სამყაროს და დააფუძნა Enjoy Technology — ელექტრონული კომერციის კომპანია, რომელსაც ტექნოლოგიური პროდუქტები და მათი გამართვის სერვისი მომხმარებლის სახლში მიჰქონდა. სტარტაპმა 2022 წელს გაკოტრების შესახებ განაცხადა და მისი აქტივები კომპანია Asurion-მა შეიძინა.

AI ოპტიმიზმი და ადამიანური ინტუიცია

მიუხედავად სკეპტიციზმისა იმის მიმართ, თუ როგორ შეცვლის AI შოპინგს, ჯონსონი თავად ტექნოლოგიის მიმართ დადებითად არის განწყობილი. „მე ნამდვილად მჯერა ხელოვნური ინტელექტის. მე AI ოპტიმისტი ვარ“, — ამბობს ის. მისი აზრით, სტივ ჯობსიც აითვისებდა AI-ს, თუმცა არა როგორც ადამიანური განსჯის შემცვლელს.

„ადამიანურ ინტუიციას ვერაფერი შეცვლის“, — იხსენებს ჯონსონი ჯობსის რწმენას, რომ ჭკვიანი ადამიანები ერთად უნდა შეიკრიბონ პრობლემების განსახილველად და საკითხების ახლებურად დასანახად.