აშშ-ის ფედერალური უწყება ავტონომიური ავტომობილების მწარმოებლებისგან საგანგებო სამსახურებისთვის ხელის შეშლის შეწყვეტას მოითხოვს

აშშ-ის საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების ეროვნული ადმინისტრაციის (NHTSA) ადმინისტრატორმა, ჯონათან მორისონმა, ავტონომიური ავტომობილების (AV) დეველოპერებს სპეციალური დირექტივით მიმართა. დოკუმენტში ხაზგასმით არის აღნიშნული, რომ თვითმართვადი ტრანსპორტის მიერ საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურებისა თუ სამართალდამცავი ორგანოების მუშაობის შეფერხება ყოვლად მიუღებელია.

მორისონმა წერილში მიუთითა, რომ სააგენტომ გამოავლინა აშკარა ტენდენცია, როდესაც უპილოტო ავტომობილები ხელს უშლიან ოპერატიულ სამსახურებს. დაფიქსირდა შემთხვევები, როდესაც ავტომობილები შედიოდნენ აქტიური საგანგებო შემთხვევების ზონებში, ბლოკავდნენ სასწრაფო დახმარებისა და სახანძრო მანქანების გზას, ან ვერ ახდენდნენ რეაგირებას უსაფრთხოების ისეთ საბაზისო ნიშნებზე, როგორიცაა მოციმციმე შუქურები, სასიგნალო ცეცხლი (flares), კვამლი, ხანძარი და საგზაო კონუსები.

უწყებამ AV დეველოპერებისგან მოითხოვა, რომ ამ პრობლემის გადაჭრის გზები თვის ბოლომდე წარადგინონ. „მინდა მკაფიოდ განვაცხადო: მსგავს სიტუაციებში ადეკვატური რეაგირების შეუძლებლობა ფუნქციურ ნაკლოვანებას წარმოადგენს,“ — ნათქვამია მორისონის წერილში. „საგანგებო შემთხვევების ზონები არ არის იშვიათი ან უკიდურესი გამონაკლისები (ე.წ. edge cases). შესაბამისად, NHTSA მოუწოდებს დეველოპერებსა და ოპერატორებს, დაუყოვნებლივ მიმართონ რესურსები ამ საკითხის მოსაგვარებლად.“

ინციდენტები და Waymo-ს შემთხვევები

მიუხედავად იმისა, რომ სააგენტოს წერილში კონკრეტული კომპანიები დასახელებული არ არის, დეტალები მიანიშნებს, რომ ის ძირითადად რობოტაქსების ოპერატორებს, მათ შორის Waymo-ს ეხება. TechCrunch-ის მიერ ჩატარებულმა გამოძიებამ აჩვენა, რომ Waymo-ს, რომელიც აშშ-ში ყველაზე დიდ რობოტაქსების ავტოპარკს ფლობს (მათ შორის ლოს-ანჯელესში, ფენიქსსა და სან-ფრანცისკოში), არაერთი კონფლიქტური სიტუაცია ჰქონდა საგანგებო სამსახურებთან.

მიმდინარე წლის მარტის მონაცემებით, გამოვლინდა მინიმუმ ექვსი ინციდენტი, როდესაც საგანგებო სამსახურის თანამშრომლებს მოუწიათ Waymo-ს ავტომობილების მართვის საკუთარ თავზე აღება და მათი გზიდან გადაყვანა. ერთ-ერთ შემთხვევაში, პოლიციელი მასობრივ სროლაზე რეაგირების პროცესში იყო, როდესაც ავტომობილმა ხელი შეუშალა. ივნისში კი დაფიქსირდა შემთხვევა, როდესაც ოფიცერმა Waymo-ს ავტომობილი გადააადგილა, რათა გზა გაეთავისუფლებინა მეხანძრეებისთვის, რომლებიც საცხოვრებელ კორპუსში ბუნებრივი აირის აფეთქებაზე მიემართებოდნენ.

პასუხისმგებლობა და სამომავლო რეგულაციები

სააგენტოს წერილში არ არის დაკონკრეტებული, თუ რა სანქციები მოჰყვება მოთხოვნის უგულებელყოფას, თუმცა ხაზგასმულია, რომ კომპანიებს პასუხისმგებლობა ისევე დაეკისრებათ, როგორც ჩვეულებრივ მძღოლებს. „ყოველ წამს გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს, როდესაც სამართალდამცავები, მეხანძრეები ან პარამედიკოსები გამოძახებაზე მიდიან, რადგან სასწორზე ადამიანების სიცოცხლე დევს,“ — ნათქვამია წერილში. „სწორედ ამიტომ, ადამიანები, რომლებიც ხელს უშლიან ამ ოპერაციებს, ექვემდებარებიან ჯარიმებს და პატიმრობასაც კი.“

NHTSA-მ ასევე აღნიშნა, რომ მუშაობს ავტოსატრანსპორტო საშუალებების უსაფრთხოების ფედერალური სტანდარტების (FMVSS) განახლებაზე. ეს ცვლილებები შესაძლოა სასარგებლო აღმოჩნდეს ისეთი კომპანიებისთვის, როგორიცაა Tesla და Zoox, რომლებიც ავითარებენ ავტომობილებს საჭის, პედლებისა და სხვა ტრადიციული მექანიზმების გარეშე. სააგენტომ უკვე წამოაყენა წინადადება წესების შესახებ, რომლებიც გააუქმებს საქარე მინის საწმენდების, მზისგან დამცავი წინაფრებისა და საბურავების საინფორმაციო დაფების აუცილებლობას ასეთი ტიპის ტრანსპორტისთვის.

გასულ კვირას უწყებამ გამოაქვეყნა 2026 წლის მარეგულირებელი გეგმა და ერთიანი დღის წესრიგი, სადაც დეტალურად არის გაწერილი დაგეგმილი ცვლილებები. აღსანიშნავია, რომ Waymo-მ ამ საკითხზე კომენტარის გაკეთებისგან თავი შეიკავა.