აშშ-ის მთავრობის მიერ Anthropic-ის მოდელების აკრძალვა: მიზეზი არა AI-ის „გატეხვა“, არამედ პოლიტიკური ზეწოლაა

აშშ-ის ვაჭრობის დეპარტამენტის მიერ Anthropic-ისთვის გაგზავნილი აღსრულების წერილი, რომელმაც კომპანია აიძულა თავისი უახლესი AI მოდელები ხაზგარეშე რეჟიმში გადაეყვანა, სერიოზული სიგნალია ნებისმიერი ამერიკული ტექნოლოგიური კომპანიისთვის. გასულ პარასკევს, დეპარტამენტმა გამოიყენა ექსპორტის კონტროლის ნაკლებად ცნობილი დირექტივა, რომლის საფუძველზეც არარეზიდენტებს, მათ შორის Anthropic-ის საკუთარ თანამშრომლებს, აეკრძალათ წვდომა Fable 5-სა და Mythos 5-ზე. მიზეზად ეროვნული უსაფრთხოების დაუზუსტებელი რისკები დასახელდა.

Anthropic-ში ვარაუდობენ, რომ ეს გადაწყვეტილება მოდელის დამცავი მექანიზმების (guardrails) გვერდის ავლის შესაძლებლობას უკავშირდება, თუმცა ზუსტი დეტალები უცნობია, რადგან წერილი არ გასაჯაროებულა. კომპანიამ, დირექტივის შესასრულებლად, ორივე წამყვანი მოდელი ყველა მომხმარებლისთვის გათიშა. ეს ფაქტი აჩვენებს, რომ მთავრობას შეუძლია სასამართლოს ნებართვის გარეშე, ცალმხრივი და სწრაფი მოქმედებით, ტექნოლოგიური გიგანტები აიძულოს, საკუთარი პროდუქტები ბაზრიდან გაიწვიონ.

ტრამპის ადმინისტრაციის ეს ჩარევა მიანიშნებს, რომ ხელოვნური ინტელექტის ინდუსტრია დაცული არ არის სამთავრობო ჩარევისგან. ეს არის გაფრთხილება მთელი სექტორისთვის: დაემორჩილეთ, წინააღმდეგ შემთხვევაში თქვენი პროდუქტები დაიბლოკება. Axios-ის ინფორმაციით, დაძაბულობა უფრო მეტად Anthropic-სა და ადმინისტრაციას შორის არსებულ „პიროვნულ უთანხმოებას“ უკავშირდება, ვიდრე რეალურ ტექნიკურ ხარვეზებს.

ექსპერტების ეჭვები და ტექნიკური არგუმენტები

ახალი დეტალები, რომლებიც შაბათ-კვირას გახდა ცნობილი, კიდევ უფრო მეტ ეჭვს ბადებს მთავრობის გადაწყვეტილების საფუძვლიანობაში. კიბერუსაფრთხოების ვეტერანმა და Luta Security-ის დამფუძნებელმა, ქეითი მუსურისმა (Katie Moussouris) განაცხადა, რომ Anthropic-მა მას გაუზიარა უსაფრთხოების მკვლევრების მიერ მომზადებული ნაშრომი, სადაც აღწერილი იყო Fable 5-ის დამცავი მექანიზმების გვერდის ავლის მეთოდები. გავრცელებული ინფორმაციით, ამ ნაშრომის ავტორები Amazon-ის მკვლევრები არიან.

მუსურისის განმარტებით, მკვლევრების მიერ აღწერილი მეთოდი არავითარ შემთხვევაში არ უნდა გამხდარიყო ექსპორტის კონტროლის საფუძველი. განსხვავება მოდელისთვის „კოდის უსაფრთხოების შემოწმების“ თხოვნასა და „კოდის გამოსწორების“ დავალებას შორის მინიმალურია და საბოლოო შედეგი თითქმის იდენტურია. მისი თქმით, ამგვარი ქცევის „გამოსწორება“ შეუძლებელია და ნებისმიერი მცდელობა მხოლოდ დაასუსტებს მოდელის თავდაცვით შესაძლებლობებს.

სახიფათო პრეცედენტი და საერთაშორისო რეაქცია

მუსურისმა და ათობით სხვა წამყვანმა ექსპერტმა მოუწოდეს ტრამპის ადმინისტრაციას, გააუქმოს ექსპორტის კონტროლის ბრძანება. ისინი მიიჩნევენ, რომ ამერიკელი ქსელური თავდაცვის სპეციალისტებისთვის მოწინავე კიბერუსაფრთხოების ინსტრუმენტების ჩამორთმევა „სახიფათოა“. წარსულშიც ყოფილა შემთხვევები, როდესაც მთავრობის მიერ არასწორად ფორმულირებულმა კანონებმა ლეგიტიმური უსაფრთხოების კვლევები კინაღამ კანონგარეშე გამოაცხადა, თუმცა ამჟამინდელი ქმედება უფრო რეტალიაციურ (სამაგიეროს გადახდის) ხასიათს ატარებს.

Tech Policy Press-ის რედაქტორის, ჯასტინ ჰენდრიქსის (Justin Hendrix) თქმით, ეს ნაბიჯი საერთაშორისო პარტნიორებში გააჩენს კითხვებს ამერიკული AI ტექნოლოგიების საიმედოობის შესახებ კრიტიკული აპლიკაციებისთვის. გზავნილი ნათელია: აშშ-ის AI კომპანიებს არ შეუძლიათ დამოუკიდებლად მუშაობა მთავრობის ჩარევის გარეშე.

გაურკვეველი მოტივები

ადმინისტრაციას ოფიციალურად არ დაუდასტურებია, რატომ გამოიყენა ექსპორტის კონტროლის დირექტივა. არსებობს რამდენიმე ვერსია:

• ოფიციალურმა პირებმა არასწორად გაიგეს კვლევის შინაარსი და გადაჭარბებული რეაქცია ჰქონდათ.
• Amazon-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა, ენდი ჯასიმ, მიაწოდა ინფორმაცია მთავრობას, რაც შესაძლოა სიფრთხილით ან კონკურენტული შურით ყოფილიყო განპირობებული.
• ეს იყო Anthropic-ზე ზეწოლის საშუალება, რომელთანაც ადმინისტრაციას ისედაც რთული ურთიერთობა აქვს.

შესაძლოა, თეთრ სახლში ვერც კი გააცნობიერეს ამ მოთხოვნის შორსმიმავალი შედეგები და ახლა ცდილობენ საკუთარი ქმედებებით გამოწვეული ზიანის გამოსწორებას. ჰენდრიქსის თქმით, შექმნილია გარემო, სადაც მაღალჩინოსნები „ფავორიტებს“ პერსონალური და პოლიტიკური ფაქტორების მიხედვით ირჩევენ. მთავრობამ დააწესა სახიფათო პრეცედენტი პროგრამული უზრუნველყოფის გავრცელებაზე კონტროლის შესახებ — დღეს ეს Anthropic-ს შეეხო, ხვალ კი შესაძლოა ნებისმიერი სხვა კომპანია აღმოჩნდეს მსგავს სიტუაციაში.