ენერგოკომპანიები თერმობირთვული სინთეზის სტარტაპებთან თანამშრომლობას ჩქარობენ: Realta Fusion-ის ახალი შეთანხმება

თერმობირთვული სინთეზის (Fusion) სტარტაპმა Realta Fusion-მა ამ კვირაში Madison Gas and Electric-თან (MGE) გაფორმებული ხელშეკრულების შესახებ გამოაცხადა. ამ შეთანხმების ფარგლებში, უისკონსინის შტატში აშენდება ქვეყანაში ერთ-ერთი პირველი თერმობირთვული ელექტროსადგური, რომელიც უშუალოდ ენერგოსისტემასთან იქნება დაკავშირებული.

ეს პარტნიორობა იმ გლობალური ტენდენციის ნაწილია, რომლის ფარგლებშიც ენერგოკომპანიები აქტიურად ცდილობენ კავშირების დამყარებას თერმობირთვული სინთეზის სტარტაპებთან. აღნიშნული პროცესი მიუთითებს როგორც ენერგოკომპანიების შეშფოთებაზე მომავალი ენერგომომარაგების თაობაზე, ისე თავად თერმობირთვული ტექნოლოგიების სფეროში მიღწეულ პროგრესზე. დამფუძნებლებისა და ინვესტორებისთვის მსგავსი კავშირები ტექნოლოგიის რეალურ სამყაროში სანდოობის ერთგვარი დადასტურებაა.

ენერგოკომპანიასთან თანამშრომლობა სტარტაპისთვის რამდენიმე მნიშვნელოვან უპირატესობას მოიცავს: საინჟინრო მხარდაჭერას, ნებართვების მოპოვებაში დახმარებას, ენერგოსისტემასთან მიერთების წერტილების შერჩევასა და მიწის ნაკვეთების იჯარას. თავის მხრივ, ენერგოკომპანიებისთვის ასეთი გარიგებები ნიშნავს ადრეულ წვდომას ტექნოლოგიაზე, რომელსაც მომდევნო ათწლეულების განმავლობაში ენერგოსისტემის სრული ტრანსფორმაცია შეუძლია. დღეისათვის მხოლოდ რამდენიმე სტარტაპმა შეძლო მსგავსი შეთანხმების მიღწევა, რაც Realta-ს შემთხვევას განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებს.

Realta Fusion-ისა და Madison Gas and Electric-ის პროექტი

Realta-სა და MGE-ის შეთანხმება ითვალისწინებს 200 მეგავატი სიმძლავრის ელექტროსადგურის მშენებლობის შესაძლებლობის შესწავლას, რაც დაახლოებით მცირე ქალაქის ენერგიით უზრუნველსაყოფად არის საკმარისი. პროექტის განხორციელება 2030-იანი წლების შუა პერიოდისთვის იგეგმება. გარიგების ფარგლებში ენერგოკომპანიამ კაპიტალში ინვესტიციაც განახორციელა, თუმცა კონკრეტული დეტალები არ საჯაროვდება.

ამჟამად სტარტაპი მედისონში მდებარე Oscar Mayer-ის ძველ ქარხანას კვლევისა და განვითარების (R&D) ცენტრად გარდაქმნის. დაფინანსებასთან ერთად, Realta იღებს წვდომას ელექტროქსელთან მიერთების სტრატეგიულ წერტილებზე. ეს კრიტიკული უპირატესობაა იმ ფონზე, როდესაც ენერგიის მწარმოებლები და მომხმარებლები მთელი ქვეყნის მასშტაბით ეძებენ ადგილებს მზარდ ენერგოსისტემასთან დასაკავშირებლად. გარდა ამისა, Realta მიიღებს საინჟინრო და ტექნიკურ დახმარებას, ასევე დაფინანსებას მომავალი ელექტროსადგურისთვის.

რატომ შეიცვალა ენერგოკომპანიების დამოკიდებულება?

ენერგოკომპანიები, რომლებიც ტრადიციულად სიფრთხილით გამოირჩევიან, ყოველთვის ასეთი პროგრესულები არ ყოფილან. ათწლეულების განმავლობაში თერმობირთვული ენერგია მიუღწეველ პერსპექტივად ითვლებოდა. თუმცა, ბოლო წლებში სტარტაპებმა მნიშვნელოვან წარმატებებს მიაღწიეს როგორც სამეცნიერო, ისე საინჟინრო გამოწვევების დაძლევაში. ამ წინსვლამ და ხელოვნური ინტელექტის მონაცემთა ცენტრების მხრიდან ენერგიაზე მოთხოვნის მკვეთრმა ზრდამ ენერგოკომპანიები მოლაპარაკებების მაგიდასთან მიიყვანა.

თერმობირთვული ენერგია ბუნებრივი გამოსავალია იმ კომპანიებისთვის, რომლებიც ქარისა და მზის ენერგიის ცვალებადობაზე არიან დამოკიდებულნი. მიუხედავად იმისა, რომ განახლებადი ენერგია იაფი და სუფთაა, ის მხოლოდ მაშინ გამომუშავდება, როცა ქარი ქრის ან მზე ანათებს. ბატარეები ეხმარება სისტემის სტაბილიზაციას, თუმცა ინდუსტრია ეძებს წიაღისეული საწვავისგან თავისუფალ ალტერნატივას, რომელსაც შეუძლია უწყვეტი, 24/7 რეჟიმში მუშაობა (ე.წ. საბაზისო დატვირთვის ელექტროსადგურები - baseload power plants).

სხვა მნიშვნელოვანი პარტნიორობები სექტორში

Realta-ს გარდა, ბაზარზე კიდევ რამდენიმე მნიშვნელოვანი მოთამაშეა:

• Commonwealth Fusion Systems (CFS) და Dominion Energy: ეს პარტნიორობა უკვე ორი წელია გრძელდება. CFS გეგმავს ვირჯინიის შტატში, რიჩმონდთან ახლოს, ააშენოს თავისი პირველი კომერციული სადგური Arc, რომელიც 400 მეგავატ ენერგიას გამოიმუშავებს. Google-მა და იტალიურმა ენერგეტიკულმა გიგანტმა Eni-მ უკვე გამოთქვეს ამ სადგურიდან ენერგიის შესყიდვის სურვილი, რომელიც ექსპლუატაციაში 2030-იანი წლების დასაწყისში შევა.
• Helion და Chelan County PUD: ვაშინგტონის შტატში Helion მუშაობს 50-მეგავატიან პროექტზე Polaris. სტარტაპი გეგმავს ობიექტის 2028 წელს გაშვებას, რათა შეასრულოს Microsoft-თან დადებული ხელშეკრულება ენერგიის მიწოდების შესახებ.
• Type One Energy და Tennessee Valley Authority: კომპანია გეგმავს 350-მეგავატიანი სადგურის, Infinity Two-ს აშენებას ტენესის შტატში, ყოფილი ქვანახშირის ელექტროსადგურის ტერიტორიაზე. პროექტის დასრულება 2030-იანი წლების შუა პერიოდისთვისაა დაგეგმილი.
• Proxima Fusion და RWE: გერმანიაში Proxima Fusion გეგმავს Stellaris-ის ტიპის სადგურის აშენებას ძველი ბირთვული სადგურის ტერიტორიაზე, რომლის დემონტაჟსაც კომპანია RWE ახორციელებს. RWE თავად არის Proxima-ს ინვესტორი, ხოლო სადგურის გაშვება 2030-იანი წლების ბოლოსთვის იგეგმება.

რისკები და პერსპექტივები

ამ ეტაპზე, მსგავსი გარიგებების სარგებელი უფრო ხელშესახები სტარტაპებისთვისაა, რომლებიც იღებენ წვდომას ექსპერტიზასა და უძრავ ქონებაზე, რაც სხვაგვარად ძვირი ან მიუწვდომელი იქნებოდა. ეს კაპიტალტევადი ბიზნესის რისკების შემცირების ეფექტური გზაა.

ენერგოკომპანიებისთვის პოტენციური სარგებელი უფრო შორეულია, თუმცა ენერგომომარაგების თვალსაზრისით ის შეიძლება გადამწყვეტი აღმოჩნდეს. მიუხედავად იმისა, რომ ენერგოკომპანიები მიჩვეულნი არიან გრძელვადიან პროექტებს, მათთვის დიდი რისკების აღება უცხოა. თუმცა, ენერგიის დეფიციტის მქონე სისტემა კიდევ უფრო დიდი რისკის შემცველია. კომერციული თერმობირთვული სადგურის აშენებას შესაძლოა ათწლეული დასჭირდეს, რაც ენერგეტიკის სექტორისთვის პრაქტიკულად ხვალინდელი დღეა.