ერთი წლის შემდეგ: მასკს და Tesla-ს „საყოველთაო დოვლათის“ მკაფიო განმარტება კვლავ არ გააჩნიათ

2025 წლის 1 სექტემბერს ილონ მასკმა Tesla-ს რიგით მეოთხე „გენერალური გეგმა“ (Master Plan IV) წარადგინა, რომელიც მისმა ყველაზე ერთგულმა ფანებმაც კი ზედაპირულობის გამო გააკრიტიკეს. მასკი კრიტიკას დაეთანხმა და პირობა დადო, რომ დოკუმენტს მეტ კონკრეტიკას შესძენდა, თუმცა დაპირებული დეტალები დღემდე არ გამოჩენილა. ამას ხელი არ შეუშლია მასკისა და კომპანიის სხვა ხელმძღვანელებისთვის, რომ მთელი გასული წელი Tesla-ს ფუტურისტულ პროექტებზე — რობოტაქსებზე, რობოტებსა და ხელოვნურ ინტელექტზე — საუბარში გაეტარებინათ.

მასკის მტკიცებით, ეს ყველაფერი ერთი დიდი მექანიზმის ნაწილია, რომელიც „საოცარი დოვლათის“ (amazing abundance) ეპოქას შექმნის. თუმცა, გეგმის წარდგენიდან ერთ წელზე მეტი ხნის შემდეგაც კი, რთულია იმის გაგება, თუ რას გულისხმობს ეს სინამდვილეში. გეგმის მთავარი დაპირებები კვლავ ამბიციური და ხმამაღალია, მიუხედავად იმისა, რომ მისი სლოგანი „მდგრადი დოვლათიდან“ (sustainable abundance) — რაც უფრო მეტად უკავშირდებოდა კომპანიის თავდაპირველ მისიას — „საოცარ დოვლათად“ შეიცვალა. მასკის თქმით, ეს უკანასკნელი „უფრო მეტი სიხარულის მომტანია“.

მასკი ხშირად საუბრობს შორეულ მომავალზე, სადაც რობოტები და ხელოვნური ინტელექტი ქირურგიულ ოპერაციებს ჩაატარებენ და სამედიცინო მომსახურებას ყველასთვის ხელმისაწვდომს გახდიან. მისი მტკიცებით, ხელოვნური ინტელექტისა და რობოტოტექნიკის გავრცელება ნიშნავს, რომ „ყველას შეეძლება ჰქონდეს პენტჰაუსი, თუკი ამას მოისურვებს“. მან სოციალურ ქსელში ენთუზიაზმით დაუჭირა მხარი Midjourney-ის დამფუძნებლის, დევიდ ჰოლცის მოსაზრებას, რომ 5 მილიონ ჰუმანოიდ რობოტს მანჰეტენის აშენება დაახლოებით 6 თვეში შეუძლია.

2025 წლის ივლისში, Economist-ის მთავარ რედაქტორთან, ზანი მინტონ ბედოუსთან საუბრისას, მასკმა განმარტა, რომ „საოცარი დოვლათი“ ნიშნავს მდგომარეობას, როდესაც „ნებისმიერ ადამიანს შეუძლია ჰქონდეს ყველაფერი, რასაც კი გაიფიქრებს“. გასული წლის ბოლოს, ჯო როგანის პოდკასტში მან ასევე ახსენა, რომ „მდგრადი დოვლათი“ გულისხმობს ბუნების შენარჩუნებას, ტროპიკული ტყეების გადარჩენასა და ეროვნული პარკების არსებობას. აღსანიშნავია, რომ ამ განცხადების პარალელურად, მასკი მხარს უჭერდა ისეთ პოლიტიკოსებს, როგორებიც არიან დონალდ ტრამპი და ჟაირ ბოლსონარუ, რომელთა საქმიანობაც ხშირად სწორედ ამ მიზნების საწინააღმდეგოდ იყო მიმართული.

პრაქტიკული დეტალების დეფიციტი

მიუხედავად მასშტაბური ხედვებისა, პრაქტიკული დეტალები პრაქტიკულად არ არსებობს. გაურკვეველია, მართლა ფიქრობს თუ არა მასკი, რომ ადამიანებს სამი მილიარდი თითქმის ცარიელი საცხოვრებელი კორპუსის აშენება სურთ, სადაც თითოეულ პენტჰაუსზე მხოლოდ ორი-სამი მობინადრე მოვა. Tesla-ს და თავად მასკს ამ საკითხზე დამატებითი კომენტარი არ გაუკეთებიათ.

მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი ეს იდეა შესაძლოა არასერიოზულად ჟღერდეს, Tesla მათ დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს. პირიქით, „მეოთხე გენერალური გეგმა“ გახდა მთავარი არგუმენტი იმისთვის, რომ 2025 წელს მასკისთვის 1 ტრილიონი დოლარის ოდენობის ანაზღაურების პაკეტი დაემტკიცებინათ. მარეგულირებელ ორგანოებში წარდგენილ დოკუმენტებში კომპანია აღნიშნავს, რომ ამ პაკეტში გაწერილი „პროდუქტული მიზნები“ გადამწყვეტ როლს თამაშობს მასკის ხედვის განხორციელებაში. ეს მიზნები მოიცავს:

• 20 მილიონი ავტომობილის მიწოდებას;
• სრულად ავტონომიური მართვის (FSD) სისტემის 10 მილიონ აქტიურ გამომწერს;
• ერთი მილიონი რობოტაქსისა და ერთი მილიონი რობოტის ექსპლუატაციაში გაშვებას.

აქციონერთა მხარდაჭერა და სარეკლამო სლოგანები

Tesla-ს საბჭოს თავმჯდომარემ, რობინ დენჰოლმმა, გასული წლის ნოემბერში აქციონერებისადმი მიწერილ წერილში ხაზი გაუსვა ამ გეგმის მნიშვნელობას. მისი თქმით, 1-ტრილიონიანი პაკეტის დამტკიცებით აქციონერებმა მხარი დაუჭირეს „მეოთხე გენერალურ გეგმაში“ ასახულ ხედვას და Tesla-ს არაჩვეულებრივი მომავლისკენ სვლას. დენჰოლმის განცხადებით, ეს არის სამყარო, რომელიც არ წარმოადგენს „ნულოვანი ჯამის თამაშს“, არამედ არის უსაფრთხო, სუფთა და სასიამოვნო გარემო ყველასთვის.

„თქვენ კვლავ დაადასტურეთ რწმენა იმ ნოვატორის მიმართ, რომელმაც Tesla ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე ძვირადღირებულ კომპანიად აქცია და რომელიც კაცობრიობას საყოველთაო მდგრადი დოვლათისკენ უბიძგებს“, — აღნიშნა დენჰოლმმა.

მისივე თქმით, ეს არ არის მხოლოდ სლოგანი, არამედ საუკეთესო წარმოსადგენი მომავლის რეალობად ქცევის მცდელობა. თუმცა, ფაქტები მიუთითებს, რომ მასკის ვერსია ნამდვილად იქცა სლოგანად — აგვისტოში Tesla-მ შეიტანა განაცხადი სავაჭრო ნიშნის „amazing abundance“ რეგისტრაციაზე. კომპანია გეგმავს ამ ფრაზის გამოყენებას ყველაფერზე: ავტომობილებიდან და რობოტებიდან დაწყებული, სტიკერებით, ჩანთებით, ჭიქებითა და ბოთლის გასახსნელებით დასრულებული.

რესურსების შეზღუდულობა და მისიის ცვლილება

შესაძლოა, მასკი და Tesla დეტალებისგან თავს სწორედ იმიტომ არიდებენ, რომ მცირე კრიტიკული ანალიზის შემთხვევაშიც კი, მსოფლიოს უმდიდრესი ადამიანი იძულებულია აღიაროს გარკვეული შეზღუდვები. 2025 წლის ნოემბრის ერთ-ერთ კონფერენციაზე მასკმა აღნიშნა, რომ Tesla-ს რობოტები შეძლებენ ნებისმიერისთვის სახლის ან თუნდაც ციხესიმაგრის აშენებას, „თუკი არ დაიჟინებთ მის აშენებას კონკრეტულ ლოკაციაზე“.

სასურველი ლოკაციები კი 8-მილიარდიან მსოფლიოში შეზღუდული რესურსია, განსაკუთრებით გლობალური დათბობის ფონზე, როდესაც დედამიწის გარკვეული ნაწილები საცხოვრებლად უვარგისი ხდება. საინტერესოა, რომ სწორედ ამ პრობლემის მოგვარებას ცდილობდა Tesla წლების განმავლობაში, სანამ მასკი გასულ წელს კომპანიის მთავარ მისიას შეცვლიდა.