ილონ მასკი მთვარეზე ქარხნის აშენებას გეგმავს: xAI-ის ახალი ამბიციები და დამფუძნებლების წასვლა

ილონ მასკმა კომპანია xAI-ის თანამშრომლებთან გამართულ საერთო შეხვედრაზე ხელოვნური ინტელექტის მომავალსა და მის კავშირზე მთვარესთან ისაუბრა. The New York Times-ის ინფორმაციით, მასკმა განაცხადა, რომ xAI-ს მთვარეზე საწარმოო ობიექტი სჭირდება. ეს ქარხანა ხელოვნური ინტელექტის მქონე თანამგზავრებს დაამზადებს, რომლებსაც კოსმოსში გიგანტური კატაპულტის საშუალებით გაუშვებენ.

მასკის განმარტებით, ეს ნაბიჯი xAI-ს საშუალებას მისცემს, ნებისმიერ კონკურენტზე მეტი გამოთვლითი სიმძლავრე აითვისოს. მისი თქმით, რთული წარმოსადგენია, რაზე იფიქრებს ასეთი მასშტაბის ინტელექტი, თუმცა ამ პროცესის ხილვა ძალიან ამაღელვებელი იქნება. თუმცა, მასკს არ დაუკონკრეტებია, თუ როგორ აშენდება ეს ობიექტები ან როგორ იგეგმება xAI-სა და SpaceX-ის გაერთიანებული სუბიექტის რეორგანიზაცია, რომელიც ისტორიული IPO-სთვის (აქციების პირველადი საჯარო შეთავაზება) ემზადება.

მან სიამაყით აღნიშნა, რომ კომპანია მუდმივი ცვლილებების პროცესშია. მასკის თქმით, თუ ტექნოლოგიურ სფეროში ნებისმიერ სხვაზე სწრაფად მოძრაობ, ლიდერი ხდები, xAI კი ამ მხრივ უკონკურენტოა. მან ასევე დასძინა, რომ ზოგიერთი ადამიანი უკეთესად ერგება კომპანიის განვითარების ადრეულ ეტაპებს, ვიდრე გვიანდელ პერიოდს.

საკადრო ცვლილებები და დამფუძნებლების წასვლა

ამ ამბიციური გეგმების ფონზე, xAI-ის დამფუძნებელთა გუნდში მნიშვნელოვანი დანაკლისია. ორშაბათს კომპანიიდან წასვლის შესახებ თანადამფუძნებელმა ტონი ვუმ განაცხადა, ხოლო მეორე დღეს იგივე გადაწყვეტილება მიიღო კიდევ ერთმა თანადამფუძნებელმა, ჯიმი ბამ, რომელიც უშუალოდ მასკის დაქვემდებარებაში მუშაობდა. ამ დროისთვის, xAI-ის 12 დამფუძნებელი წევრიდან კომპანია უკვე ექვსმა დატოვა.

მიუხედავად ამისა, დაშორება მშვიდობიანად მოხდა. იმის გათვალისწინებით, რომ SpaceX-ის IPO-ს სამიზნე ღირებულება 1.5 ტრილიონ დოლარს აღწევს, ყველა ჩართული მხარე ფინანსურად საკმაოდ მომგებიან პოზიციაში რჩება.

სტრატეგიული ცვლილება: მარსიდან მთვარისკენ

SpaceX-ის არსებობის 24 წლის განმავლობაში მთავარი მიზანი მარსი იყო, თუმცა ბოლო პერიოდში პრიორიტეტები შეიცვალა. მასკმა სოციალურ ქსელში დაწერა, რომ კომპანიამ ფოკუსი მთვარეზე თვითგანვითარებადი ქალაქის მშენებლობაზე გადაიტანა. მისი არგუმენტით, მარსზე კოლონიის შექმნას 20 წელზე მეტი დასჭირდება, მთვარეზე კი ამის მიღწევა ნახევარ დროშია შესაძლებელი. ეს მნიშვნელოვანი ცვლილებაა კომპანიისთვის, რომელსაც მთვარეზე მისია ჯერ არ განუხორციელებია.

ინვესტორებისთვის ორბიტაზე განთავსებული მონაცემთა ცენტრები უფრო მიმზიდველია, ვიდრე სხვა პლანეტების კოლონიზაცია. ერთ-ერთი ვენჩურული ინვესტორის თქმით, მთვარის ამბიციები xAI-ის ძირითადი მისიის განუყოფელი ნაწილია. თეორიის თანახმად, მასკი თავიდანვე მიზნად ისახავდა მსოფლიოში ყველაზე ძლიერი "მსოფლიო მოდელის" (world model) შექმნას — ხელოვნური ინტელექტის, რომელიც რეალურ მონაცემებზე სწავლობს:

• Tesla: ენერგოსისტემები და გზების ტოპოლოგია;
• Neuralink: ტვინის მუშაობის პრინციპები;
• SpaceX: ფიზიკა და ორბიტალური მექანიკა;
• The Boring Company: მიწისქვეშა მონაცემები.

ამ ყველაფერს თუ მთვარის ქარხანაც დაემატება, იკვეთება უპრეცედენტო სიმძლავრის სისტემის კონტურები.

სამართლებრივი და გეოპოლიტიკური ბარიერები

ამ ხედვის განხორციელება დიდ კითხვებს ბადებს სამართლებრივი კუთხით. 1967 წლის "კოსმოსური სივრცის შესახებ შეთანხმების" თანახმად, არცერთ სახელმწიფოს და კომპანიას არ შეუძლია მთვარეზე სუვერენიტეტის მოპოვება. თუმცა, აშშ-ის 2015 წლის კანონმა გარკვეული ხვრელი დატოვა: მთვარის ფლობა აკრძალულია, მაგრამ ნებადართულია იქიდან მოპოვებული რესურსების ფლობა.

ვესლეიანის უნივერსიტეტის პროფესორის, მერი-ჯეინ რუბენშტეინის თქმით, ეს გამიჯვნა ილუზორულია: „ეს იგივეა თქვა, რომ სახლი შენი არ არის, მაგრამ იატაკი და კედლები შენ გეკუთვნის, რადგან ის, რაც მთვარეშია, თავად მთვარეა“. ეს სამართლებრივი ჩარჩო მასკის გეგმების საფუძველია, თუმცა ჩინეთი და რუსეთი ამ წესებით თამაშს არ აპირებენ. ამასობაში, გუნდი, რომელიც მასკს ამ მიზნების მიღწევაში უნდა დაეხმაროს, სულ უფრო მცირდება.