ილონ მასკის ორბიტალური მონაცემთა ცენტრების იდეა კრიტიკის ქარცეცხლშია: მასაიოში სონისა და ექსპერტების მოსაზრებები

ილონ მასკის ხედვა კოსმოსში განთავსებული მონაცემთა ცენტრების შესახებ ინდუსტრიის ყველა წარმომადგენლისთვის დამაჯერებელი არ აღმოჩნდა. SoftBank-ის დამფუძნებელმა და აღმასრულებელმა დირექტორმა, მასაიოში სონმა, აქციონერთა ბოლო კრებაზე აღნიშნა, რომ კოსმოსში მონაცემთა ცენტრების მშენებლობა ხარჯებს მნიშვნელოვნად ვერ შეამცირებს. მისი თქმით, ამ პროექტების განხორციელებას ძალიან დიდი დრო დასჭირდება, მაშინ როდესაც ხელოვნური ინტელექტის (AI) სფეროში გადამწყვეტი ბრძოლა უახლოეს რამდენიმე წელიწადში მოხდება და არა ათწლეულის შემდეგ.

TechCrunch-ის პოდკასტში Equity, ექსპერტებმა კირსტენ კოროსეკმა, შონ ო’კეინმა და ენტონი ჰამ სონის განცხადებები განიხილეს. დისკუსია ასევე შეეხო OpenAI-ის გეგმებს საკუთარი ჩიპების შექმნის შესახებ, ჩიპების მწარმოებელი კომპანია Groq-ის მიერ მოზიდულ 650 მილიონ დოლარს და სხვა აქტუალურ თემებს. კოროსეკმა აღნიშნა, რომ სონის მხრიდან სკეპტიციზმი საკმაოდ ირონიულია, თუ გავითვალისწინებთ SoftBank-ის ისტორიას და მათ მიერ განხორციელებულ არაერთ სარისკო ინვესტიციას.

შონ ო’კეინის აზრით კი, როდესაც მასკი სატელიტების თანავარსკვლავედის შექმნაზე საუბრობს, რომლებიც ყოველ რამდენიმე წელიწადში უნდა შეიცვალოს, ის რეალურად SpaceX-ისთვის დამატებითი ბიზნესის გარანტირებას ცდილობს. ქვემოთ მოცემულია ამ დისკუსიის დეტალური მიმოხილვა, რომელიც ასახავს ინდუსტრიაში არსებულ გამოწვევებსა და სტრატეგიულ ინტერესებს.

ნეო-ღრუბლოვანი სერვისები და ბაზრის ახალი მოთამაშეები

დღესდღეობით ე.წ. „ნეო-ღრუბლები“ (neo-clouds) ახალ ნავთობად იქცა. ბევრი კომპანია, რომელიც მოგების მიღებას ცდილობს, სწორედ ამ მიმართულებით გადადის. გამოთვლითი რესურსების დეფიციტის გამო, ნებისმიერი კომპანია, რომელსაც ამ რესურსების გაქირავება შეუძლია, შანსს ხელიდან არ უშვებს. ეს ეხება როგორც Groq-ს, ისე სხვა მოთამაშეებს, რომლებიც Nvidia-ს დომინირების ფონზე ცდილობენ ბაზარზე ადგილის დამკვიდრებას.

SpaceX-ის შემთხვევაშიც მსგავსი სურათი იკვეთება. მათი გრძელვადიანი მიზანია შექმნან AI პლატფორმა, რომლის პოტენციური ბაზარი აშშ-ის მთლიანი შიდა პროდუქტის (GDP) მასშტაბებს გაუტოლდება. მანამდე კი ისინი საკუთარ გამოთვლით სიმძლავრეებს აქირავებენ. SpaceX-მა უკვე გააფორმა ხელშეკრულებები ისეთ გიგანტებთან, როგორიცაა Google და Anthropic, ახლახან კი პირველი საჯარო შეთანხმება შედარებით მცირე მოთამაშესთანაც გააფორმა, რითაც ამ მიმართულებით სვლას აგრძელებს.

რატომ კოსმოსი? მასაიოში სონის არგუმენტები

კოსმოსური მონაცემთა ცენტრების იდეა პირდაპირ კავშირშია გამოთვლითი რესურსების მწვავე დეფიციტთან. დედამიწაზე მონაცემთა ცენტრების მშენებლობა ბევრ სირთულესთანაა დაკავშირებული, ამიტომ კოსმოსი შესაძლო გამოსავლად მიიჩნევა. თუმცა, მასაიოში სონი მიიჩნევს, რომ მაშინაც კი, თუ ეს ტექნოლოგია იმუშავებს, ხარჯები იქნება კოლოსალური და პროცესი წლობით გაიწელება. ეს კი ვერ გადაჭრის იმ მყისიერ პრობლემებს, რომლებიც ინდუსტრიას დღეს უდგას.

კირსტენ კოროსეკმა ხაზი გაუსვა, რომ SoftBank-ს სარისკო ფსონების დიდი ისტორია აქვს, მათ შორის ისეთი პროექტები, როგორიცაა WeWork. მიუხედავად ამისა, მნიშვნელოვანია, რომ სონის მსგავსი მაღალი პროფილის ფიგურა სვამს კითხვებს, რომლებსაც ბევრი დამფუძნებელი თუ ვენჩურული კაპიტალისტი უგულებელყოფს ორბიტალური მონაცემთა ცენტრების ეიფორიის ფონზე.

SpaceX-ის სტრატეგია და Starlink-ის როლი

კოსმოსში მონაცემთა ცენტრების განთავსება საინტერესო საინჟინრო და ეკონომიკური გამოწვევაა. ილონ მასკი ცნობილია ბიუროკრატიისადმი სიძულვილით და კოსმოსში მას არავინ შეუზღუდავს მშენებლობას. თუმცა, SpaceX-ის გაშვების ბიზნესი დღეს კრიტიკულად არის დამოკიდებული Starlink-ზე.

კომპანია გლობალური გაშვების ბაზრის 80-90%-ს აკონტროლებს, მაგრამ ეს მაჩვენებელი დიდწილად Starlink-ის სატელიტების ხშირი გაშვებითაა განპირობებული. Starlink-ის გარეშე, მათი წილი ბაზარზე, სავარაუდოდ, 20-40%-მდე დაეცემოდა. ორბიტალური მონაცემთა ცენტრების შექმნა, რომლებიც მუდმივ განახლებას საჭიროებენ, SpaceX-ის გაშვების ბიზნესისთვის სტაბილურ და მზარდ შემოსავალს უზრუნველყოფს. გარდა ამისა, SpaceX-ის კიდევ ერთი მსხვილი ბიზნესი სწორედ გამოთვლითი სიმძლავრეების გაქირავებაა.

ინტერესთა კონფლიქტი და მომავლის პროგნოზები

ტექნოლოგიური კომპანიების ხელმძღვანელები ხშირად აკეთებენ პროგნოზებს, რომლებიც მათ ბიზნეს ინტერესებს ემთხვევა. მასკის შემთხვევაში, კოსმოსური ცენტრები SpaceX-ისთვისაა მომგებიანი. SoftBank კი, თავის მხრივ, დიდ ინვესტიციებს ახორციელებს დედამიწაზე არსებულ მონაცემთა ცენტრებში. სემ ალტმენი (OpenAI) ასევე სკეპტიკურად უყურებს ამ იდეას, რაც შესაძლოა მასკთან მისი რთული ურთიერთობითაც იყოს განპირობებული.

საბოლოო ჯამში, ამ სფეროში ობიექტური დამკვირვებლები თითქმის არ არსებობენ. ყველა მხარეს აქვს საკუთარი ინტერესები და სასწორზე უზარმაზარი ფინანსური რესურსები დევს. ხელოვნური ინტელექტის განვითარებასთან ერთად, კითხვები გარემოზე ზემოქმედების, სამუშაო ბაზრისა და საჭირო უნარების შესახებ კვლავ აქტუალური რჩება, ხოლო ლიდერების პროგნოზები ყოველთვის მათი კომპანიების სარგებლის ჭრილში უნდა იქნას განხილული.