ილონ მასკის xAI მზის ფერმას აშენებს, თუმცა კომპანია ჰაერის დაბინძურების გამო მწვავე კრიტიკის ქარცეცხლშია

ილონ მასკის მიერ დაფუძნებულმა ხელოვნური ინტელექტის სტარტაპმა, xAI-მ, მემფისის ქალაქისა და ოლქის წარმომადგენლებს განუცხადა, რომ გეგმავს მზის ფერმის აშენებას თავისი „კოლოსის“ (Colossus) მონაცემთა ცენტრის მიმდებარედ. ეს ცენტრი ხელოვნური ინტელექტის მოდელების დასატრენინგებლად შექმნილი ერთ-ერთი უმსხვილესი ობიექტია მსოფლიოში.

ახალი პროექტი მონაცემთა ცენტრის დასავლეთითა და სამხრეთით 88 აკრის ფართობს დაიკავებს. შემოთავაზებული ზომის გათვალისწინებით, მზის ფერმა, სავარაუდოდ, დაახლოებით 30 მეგავატი ელექტროენერგიის გენერირებას შეძლებს. ეს კი მონაცემთა ცენტრის მიერ მოხმარებული ენერგიის მხოლოდ 10%-ს შეადგენს.

ეს ნაბიჯი გადაიდგა იმ ფონზე, როდესაც მასკის კომპანია მწვავე კრიტიკის ობიექტია 400 მეგავატზე მეტი სიმძლავრის ბუნებრივი აირის ტურბინების უნებართვოდ ექსპლუატაციის გამო. „სამხრეთის გარემოსდაცვითი სამართლის ცენტრის“ (SELC) თანახმად, რომელიც NAACP-სთან ერთად მუშაობს, xAI-მ სულ მცირე 35 ტურბინა აამოქმედა, რომლებსაც წელიწადში 2000 ტონაზე მეტი აზოტის ოქსიდების (NOX) გამოყოფა შეუძლია. ეს გამონაბოლქვი სმოგსა და რესპირატორულ პრობლემებს იწვევს.

ტურბინების მუშაობამ გამოიწვია მწვავე პროტესტი ახლომდებარე ბოქსთაუნის (Boxtown) მაცხოვრებლებში, რომელიც უმეტესად შავკანიანებით დასახლებული თემია. ტენესის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ xAI-ს ოპერაციების დაწყების შემდეგ მონაცემთა ცენტრის მიმდებარე ტერიტორიებზე აზოტის დიოქსიდის პიკური კონცენტრაცია 79%-ით გაიზარდა. ადგილობრივი აქტივისტები ობიექტის გახსნის შემდეგ ასთმური შეტევებისა და სუნთქვის პრობლემების გახშირებაზე საუბრობენ.

კომპანია xAI-ში აცხადებენ, რომ ტურბინების გამოყენებას მანამ განაგრძობენ, სანამ დამატებითი ენერგიის წყაროს უზრუნველყოფას შეძლებენ. მიუხედავად ამისა, ადგილობრივმა ხელისუფლებამ კომპანიას 15 ტურბინის ექსპლუატაციის ნებართვა 2027 წლის იანვრამდე მისცა.

აღსანიშნავია, რომ სექტემბერში xAI-მ განაცხადა, რომ ააშენებდა 100-მეგავატიან მზის ფერმას 100-მეგავატიანი ბატარეებით, რაც 24/7 ენერგომომარაგებას უზრუნველყოფდა. პროექტის ღირებულება უცნობია, თუმცა მისმა დეველოპერმა, Seven States Power Corporation-მა, აშშ-ის სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტისგან 439 მილიონი დოლარი მიიღო, საიდანაც 414 მილიონი უპროცენტო სესხია. ეს ფედერალური დაფინანსება საყურადღებოა, რადგან ტრამპის ადმინისტრაციის დროს სუფთა ენერგიის ბევრი გრანტი და სესხი გაუქმდა.

პარალელურად, xAI-მ მისისიპიში თავისი მეორე მონაცემთა ცენტრის, „კოლოსი 2“-ის (Colossus 2) ენერგიით მოსამარაგებლად გაზის ტურბინები დაამატა. ამჟამად ობიექტზე 59 ტურბინაა განთავსებული, საიდანაც კომპანია 18-ს „დროებითად“ მიიჩნევს, რაც ნიშნავს, რომ მარეგულირებლები მათ მიერ გამოყოფილ დაბინძურებას არ აკონტროლებენ.