ინდური EtherealX-ის ღირებულება 5.5-ჯერ გაიზარდა: სტარტაპი SpaceX-ის კონკურენციას და ძრავების ტესტირებას გეგმავს

ინდური კოსმოსური ტექნოლოგიების სტარტაპის, Ethereal Exploration Guild-ის (უფრო მეტად ცნობილი, როგორც EtherealX) საბაზრო ღირებულება, ბოლო საინვესტიციო რაუნდის შემდეგ, 5.5-ჯერ გაიზარდა და 80.5 მილიონ დოლარს მიაღწია. კომპანია ამჟამად მუშაობს გადამზიდი რაკეტის შექმნაზე, რომელიც სრულად მრავალჯერადი გამოყენებისთვის იქნება განკუთვნილი. სტარტაპი უკვე ემზადება ძრავების ცხელი ტესტირებისთვის (hot-fire tests), რაც წინ უძღვის 2027 წლისთვის დაგეგმილ პირველ ტექნოლოგიურ სადემონსტრაციო ფრენას.

EtherealX იმ სტარტაპებს შორისაა, რომლებიც დიდ ყურადღებას იპყრობენ ინდოეთის მცდელობის ფონზე, განავითაროს საკუთარი კოსმოსური ეკოსისტემა. ქვეყანა მიზნად ისახავს, რომ მომდევნო ათწლეულის განმავლობაში კოსმოსური ეკონომიკა 8 მილიარდიდან 45 მილიარდ დოლარამდე გაზარდოს. გლობალურ ბაზარზე თანამგზავრების ოპერატორები მუდმივად ეძებენ გაშვების დამატებით შესაძლებლობებსა და მოქნილ გრაფიკს, სადაც SpaceX-ის Falcon 9 ფასისა და სიხშირის თვალსაზრისით ეტალონად მიიჩნევა.

EtherealX-ის მიზანი სწორედ ამ ნიშის დაკავებაა. მათი სრულად მრავალჯერადი გამოყენების აპარატი შექმნილია ისე, რომ დედამიწაზე დაბრუნება შეძლოს როგორც პირველმა საფეხურმა (booster), ისე ზედა საფეხურმა (upper stage). ეს მიდგომა, წარმატების შემთხვევაში, მნიშვნელოვნად შეამცირებს თითოეული გაშვების ხარჯებს და გაზრდის ფრენების სიხშირეს ისე, რომ კომპანია არ იყოს დამოკიდებული საკუთარი თანამგზავრების ქსელზე რაკეტების დატვირთვის უზრუნველსაყოფად.

ძრავების ტექნიკური მახასიათებლები და ტესტირება

სტარტაპი შიდა რესურსებით ორ ძრავას ავითარებს: 80-კილონიუტონიან ზედა საფეხურის ძრავას, სახელად „Pegasus“ და 1.2-მეგანიუტონიან პირველი საფეხურის ძრავას — „Stallion“. ძრავების ცხელი ტესტირება მიმდინარე წლის ივნის-ივლისშია დაგეგმილი. ძალის ერთეულები — კილონიუტონი და მეგანიუტონი — მიუთითებს იმაზე, თუ რა სიმძლავრის ამწევი ძალის გენერირება შეუძლია ძრავას.

კომპანიის თანადამფუძნებელმა და აღმასრულებელმა დირექტორმა, მანუ ნეირმა ინტერვიუში განაცხადა, რომ სადემონსტრაციო ხომალდის გაშვება 2027 წლის ნოემბერ-დეკემბერში იგეგმება, ხოლო კომერციული მისიები 2028 წლის ბოლოსთვის დაიწყება. რაკეტის ეფექტურობის შესაფასებლად ინჟინრები ასევე იყენებენ სპეციფიკურ იმპულსს (specific impulse), რაც საწვავის მოხმარების ეფექტურობის საზომია. ეს მაჩვენებელი, სიმძლავრესთან ერთად, განსაზღვრავს, თუ რა მოცულობის სასარგებლო ტვირთის გადატანა შეუძლია ხომალდს კონკრეტული რაოდენობის საწვავით.

• Pegasus ძრავა: უზრუნველყოფს 323 წამის სპეციფიკურ იმპულსს ვაკუუმში. იგი იყენებს კომპანიის მიერ დაპატენტებულ „სრულნაკადიან სეგრეგირებულ გაგრილების ციკლს“ (full-flow segregated cooling cycle) და მოიცავს შიდა წარმოების, 3D ბეჭდვით დამზადებულ ტურბოპომპას.
• Stallion ძრავა: იყენებს გაზის გენერატორის ციკლს და უზრუნველყოფს 306 წამის სპეციფიკურ იმპულსს ზღვის დონეზე.

Razor Crest Mk-1 და მრავალჯერადი გამოყენების სტრატეგია

ნეირის განმარტებით, საშუალო ტვირთამწეობის ძირითადი ხომალდისთვის, რომელსაც Razor Crest Mk-1 ეწოდება, იგეგმება რამდენიმე ძრავის დაჯგუფება თითოეულ საფეხურზე: 9 Stallion ძრავა პირველ საფეხურზე და 15 Pegasus ძრავა ზედა საფეხურზე. შედარებისთვის, SpaceX-ის Falcon 9 ძირითადად მხოლოდ პირველ საფეხურს იყენებს მრავალჯერადად, ხოლო ზედა საფეხური იკარგება. EtherealX კი უფრო ღრმა მრავალჯერადობაზე აკეთებს აქცენტს.

ხომალდის ტვირთამწეობა კონფიგურაციების მიხედვით შემდეგნაირად ნაწილდება:

• ერთჯერადი კონფიგურაცია: 24.8 ტონა;
• ნაწილობრივ მრავალჯერადი: 22.8 ტონა;
• სრულად მრავალჯერადი: დაახლოებით 8 ტონა.

მანუ ნეირის თქმით, კომპანია მიზნად ისახავს, რომ დროთა განმავლობაში მომსახურების ფასი ერთ კილოგრამზე 350-დან 2,000 დოლარამდე მერყეობდეს, რაც დამოკიდებული იქნება კონფიგურაციასა და გაშვებების სიხშირეზე.

ინფრასტრუქტურა და სამომავლო გეგმები

განვითარების პროცესის მხარდასაჭერად, EtherealX ინდოეთის სამხრეთ შტატ ტამილნადუში ფლობს სარაკეტო ძრავების სატესტო პოლიგონს, სახელწოდებით Base 001. ნეირის თქმით, ეს ობიექტი ამჟამად ფოკუსირებულია ზედა საფეხურის ძრავების კვალიფიკაციაზე. გარდა ამისა, სტარტაპმა ანდჰრა-პრადეშის შტატში, დაგეგმილ „კოსმოსურ ქალაქში“, მოიპოვა 150 ჰექტარი ფართობის საწარმოო და სატესტო კამპუსი. მოსალოდნელია, რომ ეს ობიექტი 2026 წლის შუა პერიოდიდან ამოქმედდება ძრავებისა და საფეხურების ინტეგრირებული ტესტირებისთვის.

კომპანიას უკვე გაფორმებული აქვს ურთიერთგაგების მემორანდუმები (MOU) გაშვებებზე, რომელთა საერთო ღირებულება დაახლოებით 130 მილიონ დოლარს შეადგენს. დამკვეთებს შორის არიან იაპონური SpaceBD და ტაივანის კოსმოსური სააგენტო TASA. ბოლო საინვესტიციო რაუნდით მიღებული თანხები მოხმარდება Stallion ძრავის ფრენის კვალიფიკაციის დასრულებას და Pegasus ძრავების ჯგუფური ტესტირების ჩატარებას.

ამ მასშტაბური გეგმების განსახორციელებლად, სტარტაპში ამჟამად 67 ადამიანია დასაქმებული. მომდევნო ორი თვის განმავლობაში გუნდის 90 წევრამდე გაზრდა იგეგმება, რათა გაფართოვდეს საწარმოო სიმძლავრეები და დაჩქარდეს ტესტირების პროცესი პირველ სადემონსტრაციო ფრენამდე.