იუსტ დე ვალკი WordPress-ის დამოუკიდებელი რეპოზიტორიის პროექტს, FAIR-ს ტოვებს

WordPress-ის თემებისა და პლაგინების დამოუკიდებელი რეპოზიტორიის შექმნის მცდელობამ საჭირო მხარდაჭერა ვერ მოიპოვა, რის გამოც იუსტ დე ვალკი (Joost de Valk) პროექტს ჩამოშორდა. Yoast SEO-ს დამფუძნებელმა განაცხადა, რომ ტოვებს FAIR-ს — Linux Foundation-ის პროექტს, რომლის მიზანიც თემებისა და პლაგინების დამოუკიდებელი რეპოზიტორიის შექმნა იყო.

FAIR პროექტი 2025 წლის შუა პერიოდში დაიწყო. ეს იყო პასუხი მეტ მულენვეგის (Matt Mullenweg) გადაწყვეტილებაზე, რომლის დროსაც მან WP Engine-ის პლაგინი Advanced Custom Fields (ACF) ოფიციალურ რეპოზიტორიაში საკუთარი ვერსიით (ე.წ. „ფორკით“) ჩაანაცვლა. გარდა ამისა, მულენვეგმა WP Engine-სა და მის მრავალ მომხმარებელს შეუზღუდა წვდომა WordPress.org-ის ოფიციალურ რეპოზიტორიასა და მასთან დაკავშირებულ განახლების სერვისებზე.

მულენვეგის ქმედებებმა მწვავე კრიტიკა გამოიწვია და ყურადღება გაამახვილა იმ ფაქტზე, რომ WordPress-ის ეკოსისტემას ჰქონდა ერთიანი „ჩავარდნის წერტილი“ (single point of failure). ამან საფუძველი ჩაუყარა მოძრაობას პლაგინებისა და თემების რეპოზიტორიის დეცენტრალიზაციისთვის, რაც დამოუკიდებელი ჰოსტინგ-რეპოზიტორიების ფედერაციული ჯგუფის შექმნას გულისხმობდა. სწორედ ასე გაჩნდა FAIR პროექტი. იუსტ დე ვალკმა ცენტრალური როლი ითამაშა იმის დასაბუთებაში, თუ რატომ სჭირდებოდა საზოგადოებას დამოუკიდებელი რეპოზიტორიები. მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა პროექტის დაფუძნებასა და მის გადაყვანაში მართვის ნეიტრალურ მოდელზე.

იუსტ დე ვალკის წასვლა FAIR-დან

დე ვალკმა განაცხადა, რომ პროექტს ფინანსური მხარდაჭერის ნაკლებობის გამო ტოვებს, რაც ხელს უშლის FAIR-ს სიცოცხლისუნარიან სუბიექტად ჩამოყალიბებაში. მისი თქმით, მსხვილი მოთამაშეები თავს არიდებენ პროექტში ინვესტირებას არსებული რისკების გამო.

„ბოლო თვეების განმავლობაში ბევრი საუბარი გვქონდა ჰოსტინგ კომპანიებთან და ეკოსისტემის სხვა მსხვილ მოთამაშეებთან. სულ უფრო ნათელი გახდა შემდეგი: მათ არ სურთ მსგავს გადაწყვეტილებებში ინვესტირება. არა იმიტომ, რომ არსებული სიტუაცია მოსწონთ ან მომხდარს ეთანხმებიან, არამედ იმიტომ, რომ ინვესტიცია ნიშნავს ვალდებულებას. ეს ნიშნავს ხარჯებს, პოლიტიკურ დაძაბულობაში ჩართვას და, რაც მთავარია, რისკს“, — აღნიშნა დე ვალკმა.

თავის პოსტში დე ვალკი ახსენებს „პოლიტიკურ დაძაბულობასა“ და „რისკს“, თუმცა კონკრეტულად არ ასახელებს მათ წყაროს. მიუხედავად ამისა, აშკარაა, რომ FAIR-ის მხარდაჭერა შესაძლოა აღქმულიყო, როგორც მხარის დაკავება მეტ მულენვეგსა და WP Engine-ს შორის არსებულ დავაში. ჰოსტინგის პროვაიდერებისთვის ფსონები ძალიან მაღალია, რადგან საქმე მილიონობით და მილიარდობით დოლარის შემოსავალს ეხება. შესაბამისად, გასაკვირი არ არის, რომ ისინი ამ ეტაპზე FAIR-ის მხარდაჭერისგან თავს იკავებენ.

FAIR პროექტის განცხადება

FAIR პროექტის გუნდმა დაადასტურა დე ვალკის გადაწყვეტილება და აღიარა, რომ დაფინანსება კვლავ პრობლემად რჩება. პროექტის ოფიციალურ განცხადებაში ნათქვამია, რომ FAIR აგრძელებს ფუნქციონირებას, როგორც დამოუკიდებელი ინიციატივა. ხაზგასმით აღინიშნა, რომ FAIR არასოდეს ყოფილა მხოლოდ WordPress-ზე ორიენტირებული და მისი მიზანი პროგრამული უზრუნველყოფის მიწოდების ჯაჭვის (supply-chain) უსაფრთხოების ინდუსტრიული გადაწყვეტის შექმნაა.

„პრობლემები, რომლებსაც FAIR აგვარებს, მხოლოდ WordPress-ს არ ეხება. მიწოდების ჯაჭვის უსაფრთხოება, დეცენტრალიზებული გავრცელება, ნდობა და ვერიფიკაცია მთელი ინდუსტრიის გამოწვევაა, რომელიც სულ უფრო აქტუალური ხდება. 2027 წლის დეკემბერში ძალაში შედის ევროკავშირის კიბერმდგრადობის აქტი (Cyber Resilience Act), რომლის მიხედვითაც პროგრამული უზრუნველყოფის მიწოდების ჯაჭვის მთლიანობა რეგულაციური მოთხოვნა გახდება — რაც გულისხმობს წარმომავლობის დადასტურებას, უსაფრთხოების სკანირებას და განახლების მიკვლევად მექანიზმებს. FAIR-ის არქიტექტურა სწორედ ამ ტიპის სანდოობის გათვალისწინებით შეიქმნა. ჩვენ არ გვითქვამს უარი WordPress-ზე და კვლავ მივესალმებით კონტრიბუტორებსა და ეკოსისტემის ლიდერებს“, — ნათქვამია განცხადებაში.

FAIR პროექტი მუშაობას აგრძელებს, თუმცა შესაძლოა მისი აქტივობა შემცირდეს ისეთი გავლენიანი სპიკერის გარეშე, რომელიც აქტიურია WordPress-ის საზოგადოებაში. თუმცა, ჰოსტინგის ინდუსტრიის მხრიდან ჩართულობის ნაკლებობის გათვალისწინებით, შესაძლოა FAIR უფრო სიცოცხლისუნარიანი გახდეს მას შემდეგ, რაც მულენვეგსა და WP Engine-ს შორის არსებული დავა დასრულდება.