რობოტაქსების ეპოქა: როდის დადგება გარდამტეხი მომენტი ავტომატური ტრანსპორტისთვის?

ბოლო პერიოდში ავტონომიური ტრანსპორტის სფეროში სიახლეების ნამდვილი კასკადია, რასაც ძირითადად კომპანია Waymo-ს მასშტაბური გაფართოების გეგმები განაპირობებს. ამ აქტიურობის ფონზე, სულ უფრო აქტუალური ხდება კითხვა: მივაღწიეთ თუ არა იმ გარდამტეხ წერტილს, რომელიც ფუნდამენტურად შეცვლის ჩვენს წარმოდგენას გადაადგილებაზე და როგორი იქნება ამ ცვლილებების გავლენა საზოგადოებასა და სხვადასხვა ინდუსტრიაზე?

Waymo, რომელიც Alphabet-ის შვილობილი კომპანიაა, უკვე ახორციელებს კომერციულ სერვისს აშშ-ის ხუთ ქალაქში: ატლანტაში, ოსტინში, ლოს-ანჯელესში, ფინიქსსა და სან-ფრანცისკოში. კომპანია აქ არ ჩერდება და მომავალ წელს მინეაპოლისში, ნიუ-ორლეანსა და ტამპაში გეგმავს ოპერირების დაწყებას, თავდაპირველად მძღოლის მეთვალყურეობის ქვეშ. 2026 წლისთვის კი Waymo-ს რობოტაქსები ისეთ ქალაქებში გამოჩნდება, როგორებიცაა დალასი, დენვერი, დეტროიტი, ჰიუსტონი, ლას-ვეგასი, მაიამი, ნეშვილი, ორლანდო, სან-ანტონიო, სან-დიეგო, სიეტლი და ვაშინგტონი. კომპანია ასევე ატარებს ტესტირებებს ნიუ-იორკში და საერთაშორისო ბაზარზე გასვლას ლონდონითა და ტოკიოთი გეგმავს.

თუმცა, Waymo ერთადერთი მოთამაშე არ არის, რომელიც ბაზარზე აქტიურობს. Tesla-მ არიზონაში ტაქსის სერვისის ლიცენზია მიიღო, რაც ბოლო მარეგულირებელი ბარიერი იყო რობოტაქსების ქსელის გასაშვებად. ამავდროულად, კომპანია Zoox-მა სან-ფრანცისკოში საპილოტე პროგრამის ფარგლებში საკუთარი, უნიკალური დიზაინის რობოტაქსები საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომი გახადა.

მიუხედავად ამ პროგრესისა, ანალიტიკოსების აზრით, გარდამტეხი მომენტი ჯერ არ დამდგარა. მათი შეფასებით, ამისთვის სამი ძირითადი ფაქტორია აუცილებელი: გეოგრაფიული მასშტაბი, კონკურენცია და ახალი ეკოსისტემის ჩამოყალიბება. სან-ფრანცისკოს მსგავს ტექნოლოგიურ ჰაბებში წარმატება მნიშვნელოვანია, მაგრამ რეალური გარდატეხა მაშინ მოხდება, როდესაც რობოტაქსები მასობრივად გამოჩნდება აშშ-ის აღმოსავლეთ სანაპიროსა და შუა დასავლეთის მჭიდროდ დასახლებულ ქალაქებში.

კონკურენციის ზრდა, თავის მხრივ, გამოიწვევს ფასების შემცირებას მომხმარებლებისთვის და ბაზარზე განსხვავებული ბიზნეს მოდელების გაჩენას. მესამე და არანაკლებ მნიშვნელოვანი ფაქტორია ახალი ბიზნესების და სტარტაპების ეკოსისტემის შექმნა, რომლებიც რობოტაქსების ინდუსტრიაზე იქნება დამოკიდებული. ამის მაგალითია სტარტაპი Point One Navigation, რომელიც 1-3 სანტიმეტრის სიზუსტის ლოკაციის ტექნოლოგიას ქმნის.

ავტონომიური ტექნოლოგიების სექტორი სირთულეებისგან დაზღვეული არ არის. ელექტროტრაქტორების მწარმოებელი სტარტაპი Monarch Tractor, რომელმაც 220 მილიონი დოლარის ინვესტიცია მოიზიდა, შესაძლოა, დახურვის პირას აღმოჩნდეს. კომპანიის შიდა დოკუმენტების თანახმად, ის 100-ზე მეტი თანამშრომლის გათავისუფლებას ან სრულად დახურვას განიხილავს. ამასთან, კომპანიას სასამართლოში უჩივლეს იმის გამო, რომ მისი ტრაქტორები „ავტონომიურად მუშაობას ვერ ახერხებდნენ“.

სირთულეების მიუხედავად, ინვესტორები სფეროს მიმართ ინტერესს არ კარგავენ. ელექტრომობილების სააბონენტო სერვისმა Autonomy-მ 25 მილიონი დოლარის დაფინანსება მიიღო, რათა Tesla-ს გარდა, Volvo-სა და Polestar-ის მოდელებიც დაამატოს. გერმანულმა სტარტაპმა Pionix-მა, რომელიც დამუხტვის ტექნოლოგიებზე მუშაობს, 8 მილიონი ევრო მოიზიდა. ლოკაციის ტექნოლოგიების კომპანია Point One Navigation-მა 35 მილიონი დოლარის ინვესტიცია მიიღო, ხოლო იაპონურმა Turing-მა – 97.7 მილიონი დოლარი.

ინდუსტრიაში სხვა მნიშვნელოვანი მოვლენებიც მოხდა. Ford-ი შეუერთდა Amazon Autos-ის პლატფორმას, რაც მომხმარებლებს სერტიფიცირებული მეორადი მანქანების ონლაინ შეძენის საშუალებას მისცემს. Google-ი საკუთარ ხმოვან ასისტენტს Android Auto-ში ხელოვნური ინტელექტის მოდელით, Gemini-ით ჩაანაცვლებს. Toyota აშშ-ის ხუთ ქარხანაში 912 მილიონი დოლარის ინვესტიციას განახორციელებს ჰიბრიდული მანქანების წარმოების გასაზრდელად, ხოლო Uber Eats-მა დიდ ბრიტანეთში საკვების მიტანისთვის რობოტების კომპანია Starship Technologies-თან დაიწყო თანამშრომლობა.