როგორ შექმნა დამფუძნებელმა სახანძრო ტექნოლოგიების რევოლუცია და AI მონაცემთა „ოქროს საბადო“

HEN Technologies-ის დამფუძნებელი, სანი სეთი, ერთი შეხედვით არ ჰგავს ადამიანს, რომელმაც რევოლუცია მოახდინა ინდუსტრიაში, რომელიც 1960-იანი წლების შემდეგ თითქმის არ შეცვლილა. მისი კომპანია აწარმოებს სახანძრო ლულებს — კერძოდ, ისეთ მოწყობილობებს, რომლებიც ხანძარს სამჯერ უფრო სწრაფად აქრობს, ვიდრე ადრეული პროდუქტები, და ამავდროულად, წყლის ორი მესამედით ნაკლებ რესურსს მოიხმარს. თუმცა, სეთი ამ მიღწევას მშვიდად უყურებს და უფრო მეტად მომავალზეა ორიენტირებული, ვიდრე უკვე გაკეთებულზე. მისი გეგმები კი ბევრად უფრო მასშტაბურია, ვიდრე უბრალოდ სახანძრო ლულების წარმოება.

სეთის გზა სახანძრო უსაფრთხოებამდე არ ყოფილა სტანდარტული. აკრონის უნივერსიტეტში ზედაპირებისა და ადჰეზიის კვლევაში დოქტორის ხარისხის მიღების შემდეგ, მან დააარსა ADAP Nanotech — კომპანია, რომელიც ნახშირბადის ნანომილებზე დაფუძნებულ პორტფოლიოს ავითარებდა და საჰაერო ძალების კვლევითი ლაბორატორიის გრანტებიც მოიპოვა. მოგვიანებით, SunPower-ში მუშაობისას, მან შექმნა ახალი მასალები ფოტოელექტრული მოდულებისთვის, ხოლო კომპანია TE Connectivity-ში ავტომობილების წარმოების დასაჩქარებლად ახალ ადჰეზიურ ფორმულებზე მუშაობდა.

გარდამტეხი მომენტი 2019 წელს დადგა. სეთი და მისი მეუღლე ოჰაიოდან სან-ფრანცისკოს მახლობლად 2013 წელს გადავიდნენ. რამდენიმე წელიწადში მათ თომასის ხანძარი (Thomas Fire) გადაიტანეს, რასაც მოჰყვა კემპის (Camp Fire) და ნაპა-სონომას ხანძრები. ევაკუაციის მორიგი გაფრთხილებისას, როდესაც სეთი მივლინებაში იმყოფებოდა, მისი მეუღლე სამი წლის შვილთან ერთად მარტო დარჩა პოტენციური საფრთხის წინაშე. სწორედ მაშინ მიიღო მან გამოწვევა მეუღლისგან, რომელმაც მოუწოდა, გამოეყენებინა თავისი სამეცნიერო ცოდნა ამ პრობლემის მოსაგვარებლად. ნანოტექნოლოგიების, მზის ენერგიის, ნახევარგამტარებისა და ავტოინდუსტრიის სფეროებში მიღებულმა გამოცდილებამ მას საშუალება მისცა, პრობლემისთვის სრულიად ახალი კუთხით შეეხედა.

ტექნოლოგიური გარღვევა და HEN-ის დაარსება

2020 წლის ივნისში სეთიმ დააარსა HEN Technologies (სახელწოდება მომდინარეობს High-Efficiency Nozzles — მაღალეფექტური ლულებიდან). აშშ-ის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის (NSF) დაფინანსებით, მან ჩაატარა კვლევები გამომთვლელ ჰიდროდინამიკაში, რათა გაეანალიზებინა, როგორ აქრობს წყალი ცეცხლს და როგორ მოქმედებს მასზე ქარი. კვლევის შედეგად შეიქმნა ლულა, რომელიც ზუსტად აკონტროლებს წყლის წვეთების ზომას, მართავს ნაკადის სიჩქარეს და მდგრადია ქარის მიმართ.

HEN-ის საჩვენებელ ვიდეოში განსხვავება აშკარაა: წყლის ერთი და იმავე ხარჯვის პირობებში, HEN-ის სისტემა ინარჩუნებს ნაკადის მთლიანობას, მაშინ როცა ტრადიციული ლულები წყალს ფანტავს. თუმცა, ლულა მხოლოდ დასაწყისია — სეთი მას „სახმელეთო კუნთს“ უწოდებს. კომპანია უკვე გაფართოვდა და აწარმოებს მონიტორებს, სარქველებს, ჭერზე დასამონტაჟებელ გამფრქვევებსა და წნევის მოწყობილობებს. წელს კი იგეგმება ნაკადის კონტროლის მოწყობილობის („Stream IQ“) და გამშვები სისტემების გაშვება.

ჭკვიანი აპარატურა და მონაცემთა სისტემა

სეთის განმარტებით, თითოეული მოწყობილობა აღჭურვილია სპეციალურად შექმნილი მიკროსქემებით, სენსორებითა და გამოთვლითი სიმძლავრით. ზოგიერთი მათგანი Nvidia Orion Nano პროცესორებზე მუშაობს. საერთო ჯამში, HEN-ს შეტანილი აქვს 20 საპატენტო განაცხადი, რომელთაგან ექვსი უკვე დაკმაყოფილებულია. მთავარი ინოვაცია კი არის სისტემა, რომელსაც ეს მოწყობილობები ქმნიან:

• ვირტუალური სენსორები: ტუმბოსთან არსებული სენსორები ლულაში ვირტუალური სენსორის როლს ასრულებენ.
• ზუსტი მონიტორინგი: სისტემა აღრიცხავს, როდის არის ჩართული ლულა, რა რაოდენობის წყალი იხარჯება და რა წნევაა საჭირო.
• გარემო პირობების ანალიზი: ფიქსირდება ინფორმაცია გამოყენებული ჰიდრანტების, ამინდის პირობებისა და წყლის ხარჯვის შესახებ.

ეს კრიტიკულად მნიშვნელოვანია, რადგან ხშირად სახანძრო სამსახურებს წყალი ელევათ წყლის მომწოდებლებსა და მეხანძრეებს შორის კომუნიკაციის არარსებობის გამო. მსგავსი შემთხვევები მოხდა პალისეიდსისა და ოკლენდის ხანძრების დროს. როდესაც ორი სახანძრო მანქანა ერთ ჰიდრანტზეა მიერთებული, წნევის ცვალებადობამ შეიძლება გამოიწვიოს ერთ-ერთი მანქანისთვის წყლის მიწოდების მოულოდნელი შეწყვეტა.

ღრუბლოვანი პლატფორმა და პროგნოზირებადი ანალიტიკა

HEN-მა შექმნა ღრუბლოვანი პლატფორმა, რომელიც სეთიმ Adobe-ის ინფრასტრუქტურას შეადარა. სისტემა სთავაზობს ინდივიდუალურ გადაწყვეტებს სახანძრო კაპიტნებისთვის, ბატალიონის უფროსებისა და ინციდენტების მეთაურებისთვის. პლატფორმა მოიცავს მეტეოროლოგიურ მონაცემებსა და GPS-ს ყველა მოწყობილობაში. მას შეუძლია გააფრთხილოს მეხანძრეები ქარის მოსალოდნელი ცვლილების შესახებ ან შეატყობინოს, რომ კონკრეტულ მანქანაში წყლის მარაგი იწურება.

აშშ-ის შიდა უსაფრთხოების დეპარტამენტი სწორედ ასეთ სისტემას ითხოვდა თავისი NERIS პროგრამის ფარგლებში, რომლის მიზანია საგანგებო ოპერაციებში პროგნოზირებადი ანალიტიკის დანერგვა. სეთი აღნიშნავს, რომ ხარისხიანი ანალიტიკისთვის აუცილებელია ხარისხიანი მონაცემები, რასაც მხოლოდ შესაბამისი აპარატურა უზრუნველყოფს.

ბიზნესის ზრდა და ბაზრის ათვისება

სეთის თქმით, კომპანიის მშენებლობისას ყველაზე რთული ბაზრის სპეციფიკა აღმოჩნდა. მიუხედავად იმისა, რომ პროდუქტი საბოლოო მომხმარებლისთვის (მეხანძრეებისთვის) იქმნება, შესყიდვების ციკლი სამთავრობო (B2B) სტრუქტურებზე გადის. ციფრები კომპანიის წარმატებაზე მეტყველებს:

• 2023 წლის II კვარტალი: პირველი პროდუქტების გაშვება, 10 სახანძრო დეპარტამენტი, $200,000 შემოსავალი.
• 2024 წელი: შემოსავალმა $1.6 მილიონს მიაღწია.
• გასული წელი: შემოსავალი $5.2 მილიონამდე გაიზარდა.
• მიმდინარე წლის პროგნოზი: $20 მილიონი შემოსავალი და 1,500 კლიენტი სახანძრო დეპარტამენტი.

HEN-ის კლიენტებს შორის არიან აშშ-ის საზღვაო ქვეითთა კორპუსი, არმიის ბაზები, ნასა (NASA) და აბუ-დაბის სამოქალაქო თავდაცვა. კომპანია პროდუქციას 22 ქვეყანაში აგზავნის. სეთი ხაზს უსვამს, რომ მთავარი გამოწვევა არა მოთხოვნა, არამედ წარმოების სწრაფი მასშტაბირებაა.

მონაცემები: AI-ის ახალი „ოქროს საბადო“

მიუხედავად იმისა, რომ HEN ლულებს ყიდის, ის რეალურად აგროვებს ბევრად უფრო ღირებულ რესურსს: მონაცემებს. ეს არის ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ როგორ იქცევა წყალი წნევის ქვეშ, როგორ ურთიერთქმედებს ნაკადი სხვადასხვა მასალასთან და როგორ რეაგირებს ცეცხლი ჩაქრობის სხვადასხვა ტექნიკაზე. ეს მონაცემები სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია კომპანიებისთვის, რომლებიც ქმნიან ე.წ. „სამყაროს მოდელებს“ (world models) — AI სისტემებს, რომლებიც ფიზიკური გარემოს სიმულაციას ახდენენ.

„ხელოვნურ ინტელექტს ფიზიკას მხოლოდ სიმულაციებით ვერ ასწავლი. საჭიროა რეალური მონაცემები ექსტრემალური პირობებიდან, რასაც HEN ყოველი ოპერაციისას აგროვებს“, — აღნიშნავს სეთი.

ინვესტორები ამ პოტენციალს ხედავენ. გასულ თვეში HEN-მა დაასრულა A სერიის დაფინანსების რაუნდი $20 მილიონის ოდენობით, რასაც დაემატა $2 მილიონი ვენჩურული ვალის სახით Silicon Valley Bank-ისგან. ჯამში კომპანიამ $30 მილიონზე მეტი მოიზიდა. სეთი უკვე გეგმავს დაფინანსების მორიგ რაუნდს მიმდინარე წლის მეორე კვარტალში.