SEC-მ ელექტრომობილების სტარტაპ Faraday Future-ის წინააღმდეგ ოთხწლიანი გამოძიება შეწყვიტა

აშშ-ის ფასიანი ქაღალდებისა და ბირჟების კომისიამ (SEC) დაასრულა გამოძიება ელექტრომობილების სტარტაპ Faraday Future-ის მიმართ. აღსანიშნავია, რომ გასულ წელს ამ საქმეზე მომუშავე SEC-ის თანამშრომლები კომპანიის წინააღმდეგ სანქციების გატარების რეკომენდაციით გამოდიოდნენ.

გამოძიების დეტალებში ჩახედულმა ოთხმა ანონიმურმა წყარომ დაადასტურა, რომ SEC-მა საქმის დახურვის შესახებ კომპანიასა და მასში ჩართულ პირებს გასულ კვირას აცნობა. ეს გადაწყვეტილება SEC-ის მიერ აღსრულების ღონისძიებების ისტორიული კლების ფონზე მიიღეს — ბოლო ანგარიშის თანახმად, 2025 ფისკალურ წელს კომისიამ საჯარო კომპანიების წინააღმდეგ მხოლოდ ოთხი საქმე აღძრა.

Faraday Future-ის წინააღმდეგ გამოძიება თითქმის ოთხ წელს გაგრძელდა. SEC იკვლევდა, გააკეთა თუ არა სტარტაპმა „ცრუ და შეცდომაში შემყვანი განცხადებები“ 2021 წელს ბირჟაზე გასვლისას (SPAC შერწყმის გზით). ასევე, შესწავლის საგანი იყო 2023 წელს პირველი ელექტრომობილების გაყიდვების შესაძლო გაყალბება — ბრალდება, რომელსაც კომპანიის მინიმუმ სამი ყოფილი თანამშრომელი (მამხილებელი) უჭერდა მხარს.

მარეგულირებელმა სტარტაპს არაერთი უწყება გაუგზავნა, ხოლო 2024 და 2025 წლებში რამდენიმე ყოფილი თანამშრომლისა და ხელმძღვანელი პირის ჩვენებები (depositions) ჩაწერა. 2025 წლის ივლისში Faraday Future-მა გაამჟღავნა, რომ SEC-მა კომპანიასა და რამდენიმე მენეჯერს, მათ შორის დამფუძნებელ ძია იუეტინს (Jia Yueting), ე.წ. „Wells Notices“ გაუგზავნა. ასეთ შეტყობინებას SEC მაშინ აგზავნის, როდესაც საქმეზე მომუშავე პერსონალი სააგენტოს აღსრულების ღონისძიების გატარებას ურჩევს.

გამოძიების საწყისები

Faraday Future 2014 წელს კალიფორნიაში დააარსა ძია იუეტინმა, რომელიც იმ დროს ჩინური ტექნოლოგიური კონგლომერატის, LeEco-ს ხელმძღვანელი იყო. კომპანია ერთ-ერთი იყო იმ მრავალ სტარტაპს შორის, რომელიც „შემდეგ ტესლად“ ან „ტესლას მკვლელად“ მოიაზრებოდა. Faraday-მ ნიჭიერი კადრები Tesla-დან, Apple-იდან და სხვა ავტომწარმოებლებიდან გადაიბირა და ერთ დროს 1400-მდე თანამშრომელსაც კი ასაქმებდა.

თუმცა, პრობლემები მალევე დაიწყო. 2016 წლის სამომხმარებლო ელექტრონიკის გამოფენაზე (CES) კომპანიამ ყურადღება მიიპყრო ეფექტური კონცეპტუალური ავტომობილით, მაგრამ 2017 წლის ბოლოსთვის სტარტაპი თითქმის უფულოდ დარჩა და ასობით თანამშრომელი დაითხოვა. ძიას კომპანია ჩინეთში ჩამოიშალა, თავად კი კალიფორნიაში გადავიდა საცხოვრებლად, რადგან სამშობლოში მოვალეთა „შავ სიაში“ შეიყვანეს.

Faraday Future ჩინურმა უძრავი ქონების გიგანტმა Evergrande-მა გადაარჩინა, თუმცა ეს პარტნიორობაც 2018 წელს კრახით დასრულდა. ძია იუეტინი ფორმალურად გადადგა აღმასრულებელი დირექტორის პოსტიდან 2019 წელს და პირადი გაკოტრება გამოაცხადა მილიარდობით დოლარის ვალის დასაფარად, თუმცა კულუარებში ის კვლავ კომპანიის მთავარ მმართველად რჩებოდა.

ეს საკითხი პრობლემური გახდა 2021 წელს, როდესაც Faraday Future საჯარო კომპანია გახდა და 1 მილიარდი დოლარი მოიზიდა. დირექტორთა საბჭოს წევრებმა მიიჩნიეს, რომ მენეჯმენტმა არასწორად წარმოაჩინა ძიას რეალური გავლენა კომპანიის ყოველდღიურ საქმიანობაზე. შიდა გამოძიების შედეგად, ძია იუეტინი დროებით ჩამოაშორეს მართვას, ხოლო რამდენიმე მაღალჩინოსანი დისციპლინური წესით დასაჯეს.

მორიგი საფრთხის თავიდან არიდება

2022 წლის განმავლობაში, SEC-ის გამოძიების პარალელურად, ძიასთან დაახლოებული პირები საბჭოზე კონტროლის აღსადგენად იბრძოდნენ. პროცესი იმდენად გამწვავდა, რომ ზოგიერთმა დირექტორმა სიკვდილის მუქარის გამო დატოვა პოსტი, რამაც ძიას გარემოცვას კომპანიის მართვის სადავეები დაუბრუნა.

2023 წლის დასაწყისში კომპანიამ პირველი FF91 მოდელები მიაწოდა მომხმარებლებს. თუმცა, ყოფილმა თანამშრომლებმა სასამართლოში უჩივლეს კომპანიას და განაცხადეს, რომ ეს არ იყო რეალური გაყიდვები და ინვესტორები შეცდომაში შეიყვანეს. SEC-მა სწორედ ამ გაყიდვებთან დაკავშირებითაც გამოითხოვა ინფორმაცია.

იშვიათია შემთხვევა, როდესაც SEC არ აგრძელებს აღსრულების პროცესს Wells Notice-ის გაგზავნის შემდეგ. 2020 წლის უორტონის ბიზნეს სკოლის კვლევის მიხედვით, ასეთი შეტყობინების მიმღებთა 85% საბოლოოდ სასამართლოში ხვდება. SEC-მა ბოლო ექვსი წლის განმავლობაში თითქმის ყველა ის ელექტრომობილების სტარტაპი შეამოწმა, რომელიც SPAC-ის მეშვეობით გაჯაროვდა. უმეტეს შემთხვევაში საქმე შეთანხმებით დასრულდა (მაგალითად, Lucid Motors-ისა და Fisker-ის შემთხვევებში).

მიუხედავად გამოძიების შეწყვეტისა, Faraday Future-ის სირთულეები არ სრულდება:

• კომპანია ცდილობს ჩინეთიდან შემოიტანოს შედარებით იაფი ჰიბრიდული და ელექტრო ფურგონები.
• სტარტაპი ჩინური რობოტების რეალიზაციითა და კრიპტოვალუტაზე ორიენტირებული ბიოტექნოლოგიური კომპანიის მართვითაც დაკავდა.
• გასულ პარასკევს კომპანიამ მიიღო გაფრთხილება Nasdaq-ისგან, რადგან მისი აქციების ფასი 1 დოლარზე დაბლა დაეცა, რაც შესაძლოა ბირჟიდან დელისტინგით დასრულდეს.