SpaceX-მა Starship-ის ხელახალი გაშვების ნებართვა მიიღო: რა ცვლილებები განხორციელდა მაისის ხარვეზის შემდეგ?

ფედერალურმა საავიაციო ადმინისტრაციამ (FAA) კომპანია SpaceX-ს Starship-ის პროტოტიპების ხელახალი გაშვების ნებართვა მისცა. ეს გადაწყვეტილება მას შემდეგ იქნა მიღებული, რაც კომპანიამ მაისის ფრენისას რაკეტის პირველი საფეხურის (ბუსტერის) გაუმართაობის სავარაუდო მიზეზი დაადგინა.

SpaceX-ის განცხადებით, Starship-ის მორიგი გაფრენა შესაძლოა უკვე ამ ხუთშაბათს, 16 ივლისს შედგეს. ეს იქნება Starship-ის მესამე ვერსიის (V3) რიგით მეორე გაშვება. აღსანიშნავია, რომ ამჯერად ხომალდი კოსმოსში მესამე თაობის პირველ Starlink-ის თანამგზავრებს გაიტანს. აქამდე Starship-ს მხოლოდ უფრო დიდი და მძლავრი ინტერნეტ-თანამგზავრების მაკეტები გადაჰქონდა.

ეს არის Starship-ის სისტემის მეორე სატესტო ფრენა და პირველი მას შემდეგ, რაც SpaceX საჯარო კომპანია გახდა. ბაზარი ყურადღებით აკვირდება კომპანიის მიდგომას — „გაფრინდი, განიცადე მარცხი, გამოასწორე“, რაც ხშირად ცეცხლოვანი აფეთქებებით სრულდება. ილონ მასკი ამგვარ შემთხვევებს „სწრაფ დაუგეგმავ დაშლას“ (rapid unscheduled disassembly) უწოდებს. 12 ივნისს SpaceX-მა Nasdaq-ის საფონდო ბირჟაზე IPO დაასრულა, რითაც მსოფლიოს 10 ყველაზე ძვირადღირებულ კომპანიას შორის დაიმკვიდრა ადგილი და რეკორდული 86 მილიარდი დოლარი მოიზიდა.

მაისის ფრენის ანალიზი და გამოვლენილი ხარვეზები

V3 Starship-ის პირველი სატესტო გაშვება 22 მაისს მეტწილად წარმატებული იყო. Super Heavy ბუსტერმა 124 მეტრიანი (407 ფუტი) რაკეტა კოსმოსში გაიყვანა, რის შემდეგაც ზედა საფეხური გამოცალკევდა და 20 თანამგზავრის სიმულატორი და ორი მოდიფიცირებული Starlink-ი განათავსა, რომლებმაც ხომალდის ექსტერიერის კადრები გადაიღეს.

თუმცა, მესამე თაობის ახალი ბუსტერის დაბრუნება და მექსიკის ყურეში სიმულირებული დაშვება ვერ მოხერხდა. ძრავები სათანადოდ არ აალდა და აპარატი წყალში ჩავარდა. SpaceX-ისა და FAA-ს ინფორმაციით, პრობლემა ბუსტერის გამოცალკევების მომენტში წარმოიქმნა.

განხორციელებული ტექნიკური ცვლილებები

ხარვეზების აღმოსაფხვრელად SpaceX-მა რამდენიმე მნიშვნელოვანი მოდიფიკაცია განახორციელა:

• ძრავების გაშვების თანმიმდევრობა: ხომალდის ძრავების გაშვებისას დაფიქსირებულმა მცირე განსხვავებებმა გამოიწვია ბუსტერის არასწორი მიმართულებით, 90 გრადუსით შემობრუნება. კომპანიამ შეცვალა ეს თანმიმდევრობა, რათა ბუსტერმა სასურველი მიმართულებით უფრო საიმედოდ იბრუნოს.
• აალების საიმედოობა: ბუსტერში შევიდა ცვლილებები ხელახალი აალების საიმედოობის გასაუმჯობესებლად.
• თერმული დაცვა და განგაშის სისტემები: FAA-ს განცხადებით, ხარვეზის მიზეზი ასევე გახდა თერმული ზემოქმედება ამძრავი სისტემის კომპონენტებზე და ძრავის განგაშის სისტემის არასწორი პარამეტრები. SpaceX-მა განაახლა განგაშისა და ფრენის შეწყვეტის (abort) სისტემები მსგავსი შემთხვევების თავიდან ასაცილებლად.
• ვაკუუმის ძრავები: მაისის ფრენისას ზედა საფეხურმა სამი Raptor ძრავადან ერთ-ერთი დაკარგა. კომპანიამ განახორციელა აპარატურული და ოპერაციული ცვლილებები ამ პრობლემის მოსაგვარებლად.

მომავალი მისიის დეტალები და სტრატეგიული მნიშვნელობა

მომავალ სატესტო ფრენაზე კომპანია პირველად გაუშვებს V3 Starlink-ის თანამგზავრებს, რომლებიც ქსელის გამტარუნარიანობასა და მომხმარებლის ინტერნეტის სიჩქარეს გაზრდის. გაშვებისას სულ 20 ასეთი თანამგზავრის განთავსება იგეგმება.

ეს თანამგზავრები შექმნილია Starlink-ის უფრო დიდ თანავარსკვლავედთან მაღალი სიმძლავრის ლაზერებით დასაკავშირებლად. განლაგებიდან დაახლოებით 20 წუთში ისინი ატმოსფეროში დაიწვებიან. მათგან ექვსი აღჭურვილი იქნება კამერებით Starship-ის გარე ხედების გადასაღებად.

Starship-ისა და Starlink-ის V3 ვერსიები გადამწყვეტია SpaceX-ის მომავლისთვის. Starlink-ი კომპანიის ერთადერთი მომგებიანი მიმართულება იყო IPO-მდე პერიოდში. SpaceX-ს სჭირდება, რომ Starship სრულად მრავალჯერადი გამოყენების სისტემად იქცეს, რათა განახორციელოს თავისი ამბიციური გეგმები კოსმოსური მონაცემთა ცენტრებისა და პლანეტათაშორისი მოგზაურობის შესახებ.