SpaceX-მა Starship V3-ის მეორე გაშვება ძრავების აალების შემდეგ მოულოდნელად შეწყვიტა

SpaceX-მა ხუთშაბათს, სამხრეთ ტეხასში მდებარე კომპლექსში, განახლებული Starship-ის სარაკეტო სისტემის მეორე სატესტო გაშვება მოულოდნელად შეწყვიტა. ინციდენტი ამაჩქარებლის აალებიდან რამდენიმე წამში მოხდა. კომპანიის აღმასრულებელმა დირექტორმა, ილონ მასკმა, სოციალურ ქსელ X-ზე განაცხადა, რომ რამდენიმე ძრავა არ ჩაირთო, რამაც გაშვების ავტომატური შეწყვეტა გამოიწვია.

მასკის განმარტებით, კომპანია ორ ძრავას შეცვლის და Starship-ის ხელახალ გაშვებას მომავალ კვირამდე აღარ შეეცდება. ამ მისიით SpaceX გეგმავდა მესამე თაობის პირველი Starlink-ის თანამგზავრების კოსმოსში გაგზავნას. მიუხედავად იმისა, რომ Starship-ს დედამიწის ორბიტამდე მიღწევის შესაძლებლობა ჯერ არ დაუდასტურებია, თანამგზავრები გაშლიდან დაახლოებით 20 წუთში ატმოსფეროში უნდა დამწვარიყვნენ.

ეს არის Starship-ის პირველი სატესტო გაშვების მცდელობა მას შემდეგ, რაც 12 ივნისს კომპანია საფონდო ბირჟაზე ისტორიაში ყველაზე მასშტაბური პირველადი საჯარო შეთავაზებით (IPO) გამოვიდა. ტრანზაქციის შედეგად კომპანიამ 85 მილიარდ დოლარზე მეტი მოიზიდა და მისი საბაზრო ღირებულება მცირე ხნით Amazon-ისა და Microsoft-ის მაჩვენებლებსაც კი გაუთანაბრდა, თუმცა გასული თვის განმავლობაში აქციების ფასი სტაბილურად იკლებდა. ხუთშაბათს SpaceX-ის აქციების ღირებულება IPO-ს ფასზე ($135) დაბლა დაიხურა, ხოლო გაშვების შეწყვეტის შემდეგ, არასამუშაო საათებში ვაჭრობისას, ფასი კიდევ 4%-ზე მეტით დაეცა.

წინა მისიის გამოცდილება და FAA-ს რეგულაციები

SpaceX ფრენების განახლებას მაისში Starship V3-ის პირველი გაშვებიდან სულ რამდენიმე კვირაში ცდილობდა. წინა მისია არაერთგვაროვანი შედეგებით დასრულდა. განახლებული რაკეტის პირველი ვერსიის სასტარტო მოედნიდან აფრენა დიდი წინგადადგმული ნაბიჯი იყო და კომპანიამ კოსმოსში Starlink-ის რამდენიმე სიმულატორის გატანაც შეძლო.

თუმცა, Super Heavy ამაჩქარებლის საფეხურმა მექსიკის ყურეში სიმულირებული დაშვების მცდელობამდე გაუმართაობა განიცადა, რასაც აშშ-ის ფედერალური ავიაციის ადმინისტრაციის (FAA) მიერ ინციდენტის მოკვლევა მოჰყვა. FAA-მ კომპანიას Starship-ის ხელახალი ფრენის ნებართვა მიმდინარე კვირის დასაწყისში მისცა, მას შემდეგ, რაც ამაჩქარებლის გაუმართაობის მიზეზები და მათი გამოსწორების გზები დადგინდა.

მაისის მისიის დროს Starship-ის ზედა საფეხურმაც დაკარგა ერთი ძრავა Starlink-ის სიმულატორების გაშლის პროცესში, თუმცა მან წყალზე სიმულირებული დაშვება შეფერხების გარეშე შეასრულა. ხუთშაბათს SpaceX იმედოვნებდა, რომ V3 Starlink-ის თანამგზავრების გაშვებით კიდევ ერთ ნაბიჯს გადადგამდა წინ.

სტრატეგიული მნიშვნელობა და გაშვების შეწყვეტის დეტალები

განახლებული Starship და Starlink გადამწყვეტია კომპანიის ამბიციური გეგმებისთვის, რათა დაამტკიცოს „ორბიტალური მონაცემთა ცენტრების“ კონცეფციის ტექნოლოგიური და ეკონომიკური სიცოცხლისუნარიანობა. Starlink ასევე წარმოადგენს SpaceX-ის ბიზნესის შემოსავლების უდიდეს წყაროს და მის ერთადერთ მომგებიან ნაწილს.

ხუთშაბათის გაშვების მცდელობა თავდაპირველად გეგმის მიხედვით მიმდინარეობდა და ათვლა მხოლოდ ერთხელ, გაშვებამდე ერთი წუთით ადრე (T-minus one minute) შეჩერდა მცირე ხნით. შეფერხება მალევე აღმოიფხვრა და ათვლა განახლდა. პროცესის მიმდინარეობა შემდეგნაირად წარიმართა:

• უკუთვლის დასრულებისას სასტარტო მოედნის წყლის სისტემა (water deluge system) ამუშავდა.
• ამაჩქარებლის საფეხურმა ძრავების აალება დაიწყო.
• აალებიდან რამდენიმე წამში სისტემა მოულოდნელად სრულად გაითიშა.

SpaceX-ის პირდაპირი ტრანსლაციის გრაფიკულმა მონაცემებმა აჩვენა, რომ კომპანიის ოთხი ახალი Raptor ძრავა აალებისას არ ამუშავდა. ამჟამად კომპანიამ საწვავი როგორც Super Heavy ამაჩქარებლიდან, ისე ზედა საფეხურიდან სრულად უნდა ამოტუმბოს, სანამ ზუსტად დაადგენს ხუთშაბათის წარუმატებლობის მიზეზს.