Theranos-ის მამხილებელი ტაილერ შულცი: ხელოვნური ინტელექტის ბუმი თაღლითობისთვის „შესანიშნავი შესაძლებლობაა“

დოკუმენტური ფილმი „You Can See Everything“, რომელიც Theranos-ის დამფუძნებლის, ელიზაბეთ ჰოლმსის ციხეში წასვლამდე ბოლო კვირებს ასახავს, საზოგადოებაში დიდ ინტერესს იწვევს. ნეითან ფილდერისა და ლენს ოპენჰაიმის მიერ გადაღებული ფილმი ჰოლმსს არც მანიპულატორად და არც მსხვერპლად არ წარმოაჩენს. ამის ნაცვლად, იგი ხაზს უსვამს მის უჩვეულო, თითქმის ჰიპნოზურ უნარს, ადამიანებში სიბრალული გამოიწვიოს მაშინაც კი, როდესაც მათ მისი დანაშაულების შესახებ ყველაფერი იციან.

ტაილერ შულცს, რომლის პირველი სამსახური კოლეჯის დამთავრების შემდეგ სწორედ Theranos-ში იყო, ჰოლმსის შესახებ აზრის ჩამოსაყალიბებლად ეს ფილმი არ სჭირდებოდა. შულცი იყო ერთ-ერთი მთავარი მამხილებელი, რომელმაც კომპანიის სახიფათოდ არაზუსტი სისხლის ანალიზის აპარატების შესახებ სიმართლე გამოააშკარავა. ეს მოწყობილობები Walgreens-ის ქსელშიც კი მოხვდა და პაციენტებს მცდარ შედეგებს აწვდიდა. მიუხედავად იმისა, რომ ტექნოლოგია რეალურად არასდროს მუშაობდა, Theranos-ის ღირებულებამ პიკში 10 მილიარდ დოლარს მიაღწია — კომპანია საკუთარ აპარატებს ტესტების მხოლოდ მცირე ნაწილისთვის იყენებდა, დანარჩენს კი სხვა მწარმოებლების მოწყობილობებით ასრულებდა.

ჰოლმსის საქმე დასრულებულია და ის ფედერალურ ციხეში იმყოფება, თუმცა მისი თაღლითური ისტორია მედიის ყურადღებას კვლავ იპყრობს. როგორც შულცმა The San Francisco Standard-თან ინტერვიუში აღნიშნა, ელიზაბეთ ჰოლმსზე ახლა მხოლოდ იმიტომ საუბრობენ, რომ თავად ჰოლმსს სურს ასე.

ხელოვნური ინტელექტი და თაღლითობის ახალი რისკები

Theranos-ის ისტორია ახალ მნიშვნელობას იძენს ხელოვნური ინტელექტის (AI) ეპოქაში, როდესაც კომპანიები, რომლებსაც ჯერ მოგებაც არ უნახავთ, ტრილიონიან დაფინანსებას იღებენ. შულცი მიიჩნევს, რომ ის დრო, როდესაც ვინმესთან 30-წუთიანი ყავის დალევის შემდეგ 100,000 დოლარის ინვესტიცია გამოიყოფოდა, უნდა დასრულდეს. მისი თქმით, ჰოლმსმა ეს მოდელი 100 მილიონ დოლარამდე გაზარდა.

შულცის პაპა, აშშ-ის ყოფილი სახელმწიფო მდივანი და ფინანსთა მინისტრი ჯორჯ შულცი, თავად იყო Theranos-ის ინვესტორი და საბჭოს წევრი. ტაილერ შულცი აღნიშნავს, რომ ჰოლმსმა ისტორიაში ყველაზე დიდი „ანგელოზი ინვესტორის“ რაუნდი მოაწყო, თუმცა მცირე დონეზეც კი ინვესტორებმა უნდა გააცნობიერონ, რომ ასეთი თანხების გაცემით ისინი ადამიანებს უზარმაზარ ძალაუფლებას ანიჭებენ.

Theranos-ის დაფინანსება ხშირად მოდიოდა ინდივიდუალური ინვესტორებისგან, როგორიცაა დევოსებისა და უოლტონების ოჯახები, და არა ვენჩურული ფონდებისგან. კომპანია არ აზიარებდა სამეცნიერო ინფორმაციას ან მტკიცებულებებს აპარატების მუშაობის შესახებ, რასაც „კომერციული საიდუმლოებით“ ამართლებდა. ამ მიდგომამ სილიკონის ველის ბევრი წამყვანი ინვესტორი დააფრთხო.

სათანადო შესწავლის სირთულე AI ეპოქაში

შულცი შიშობს, რომ ხელოვნური ინტელექტის ეპოქაში ინვესტორებმა შესაძლოა წარსულის გაკვეთილები დაივიწყონ. მისი თქმით, AI-ის შემთხვევაში სათანადო შესწავლის (due diligence) ჩატარება განსაკუთრებით რთულია.

• ძნელია გაარჩიო, რა არის მართლაც უნიკალური და ახალი ტექნოლოგია.
• ხშირად რთულია იმის დადგენა, პროდუქტი რეალური ინოვაციაა თუ უბრალოდ ChatGPT-ის გარსი (wrapper).
• გაუმჭვირვალობა თაღლითობისთვის ხელსაყრელ გარემოს ქმნის.

„თუ ვინმეს ხალხის მოტყუება სურს, ვფიქრობ, ეს ამისთვის შესანიშნავი შესაძლებლობაა“, — აცხადებს შულცი.

ჰოლმსის „მეორე აქტი“

ფილმი „You Can See Everything“ სვამს კითხვას: რატომ დათანხმდა ორი მცირეწლოვანი შვილის დედა გადამღებ ჯგუფს, რომ ციხეში წასვლამდე მისი ბოლო დღეები დაეფიქსირებინათ? პასუხი აშკარა ჩანს — მას სურს ხალხის სიბრალული, რადგან ეს მის მომავალ საქმიანობაში უფრო გამოსადეგი იქნება, ვიდრე სიძულვილი ან დაცინვა.

ფილმში ჩანს, რომ ჰოლმსი და მისი პარტნიორი, ბილი ევანსი, მუშაობენ ახალ სადიაგნოსტიკო კომპანიაზე სახელწოდებით Haemanthus, რომელსაც ისინი „Theranos 2.0“-ს უწოდებენ. გავრცელებული ინფორმაციით, ამ პროექტმა უკვე მოიზიდა დაახლოებით 20 მილიონი დოლარის დაფინანსება.

მიუხედავად იმისა, რომ ფილმი ჰოლმსს დადებითად არ წარმოაჩენს, ის მაინც გვერდს უვლის Theranos-ის უფრო მძიმე დანაშაულებს, როგორიცაა პაციენტებისთვის სახიფათო სამედიცინო ინფორმაციის მიწოდება ან თავად შულცის წინააღმდეგ განხორციელებული დევნა, როდესაც ის კომპანიის მხილებას ცდილობდა. შულცი აღნიშნავს, რომ ჰოლმსი უკვე ამზადებს თავის „მეორე აქტს“ და ეს მასში უსიამოვნო განცდას იწვევს.