Uber-ს მძღოლების ანგარიშების ავტომატური ბლოკირების გამო თითქმის 1 მილიარდი დოლარის ჯარიმა დაეკისრა

ნიდერლანდების მონაცემთა დაცვის ორგანომ Uber-ი 825 მილიონი ევროთი (დაახლოებით 966 მილიონი დოლარი) დააჯარიმა. ეს არის ევროპის მონაცემთა დაცვის ზოგადი რეგულაციის (GDPR) ფარგლებში დაკისრებული რიგით მეორე ყველაზე დიდი საჯარიმო სანქცია, რაც კი ოდესმე გაცემულა.

ნიდერლანდელი მარეგულირებელი იძიებდა საჩივრებს, რომელთა თანახმადაც Uber-ი მძღოლების ანგარიშების დეაქტივაციას ავტომატური პროცესის მეშვეობით, სათანადო გაფრთხილებისა და ადამიანური ზედამხედველობის გარეშე ახორციელებდა. უწყების თავმჯდომარის მოადგილემ, მონიკ ვერდიემ განაცხადა, რომ კომპანიამ „სერიოზული დარღვევები ჩაიდინა“. მისი თქმით, კომპიუტერმა არ უნდა მიიღოს დამოუკიდებელი გადაწყვეტილებები, რომლებსაც ასეთი მასშტაბური შედეგები მოჰყვება.

Uber-ი ბრალდებებს არ ეთანხმება და ამტკიცებს, რომ მძღოლების უმეტესობისთვის ანგარიშის შეჩერება მხოლოდ ხანმოკლე პერიოდით ხდება. კომპანიის განცხადებით, არცერთი მუდმივი დეაქტივაცია არ ხორციელდება ადამიანის მიერ გადამოწმების გარეშე და მძღოლებს აქვთ გასაჩივრების უფლება. თუმცა, მარეგულირებელი ორგანო მიუთითებს, რომ ზოგიერთი მძღოლი სწორედ ადამიანური კონტროლის გარეშე დაიბლოკა სამუდამოდ, რასაც Uber-ი კვლავ უარყოფს.

კომპანია გადაწყვეტილების გასაჩივრებას გეგმავს. Uber-ის წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ ისინი კატეგორიულად არ ეთანხმებიან ამ გადაწყვეტილებას და დაკისრებულ ჯარიმას არაპროპორციულად მიიჩნევენ.

მძღოლების კოლექტიური ძალისხმევა და საჩივრის ისტორია

ბრაჰიმ ბენ ალიმ, Uber-ის ყოფილმა მძღოლმა საფრანგეთიდან, მას შემდეგ, რაც მისი ანგარიში 2019 წელს გაუქმდა, 170 სხვა მძღოლის ჩვენება შეაგროვა. მან საჩივარი ნიდერლანდებში შეიტანა, სადაც Uber-ის ევროპული შტაბ-ბინა მდებარეობს. ამ პროცესში მას დახმარებას უწევდა შვეიცარიული არასამთავრობო ორგანიზაცია PersonalData.io, რომელიც ციფრულ უფლებებზეა ორიენტირებული და მძღოლებს დეაქტივაციის გადაწყვეტილებების შესახებ მონაცემების შეგროვებაში ეხმარებოდა.

ორგანიზაციის დამფუძნებელმა, პოლ-ოლივიე დეჰაიმ აღნიშნა, რომ მძღოლმა შესაძლოა ათასობით მგზავრობა წარმატებით შეასრულოს, მაგრამ მხოლოდ ერთმა საჩივარმა სერიოზული პრობლემის შესახებ შესაძლოა უმძიმესი შედეგები გამოიწვიოს. დეჰაის თქმით, ეს უკვე მესამე შემთხვევაა, როდესაც ნიდერლანდების მარეგულირებელი Uber-ს აჯარიმებს: მანამდე კომპანიას 290 მილიონი ევროს გადახდა დაეკისრა მძღოლების პერსონალური მონაცემების დამუშავების გამო, ხოლო 10 მილიონი ევრო — მასთან დაკავშირებული სხვა დარღვევებისთვის.

სამართლებრივი დავების გაგრძელება

დეჰაი გეგმავს კოლექტიური სარჩელის მომზადებას, რათა მძღოლებმა მიყენებული ზიანისთვის კომპენსაცია მიიღონ. მისი თქმით, ყველა ეს საჯარიმო სანქცია მძღოლების ერთი და იმავე ჯგუფის მიერ შეტანილი საჩივრებიდან მომდინარეობს. მან ასევე დააფუძნა ახალი კომპანია StartClaims, რომელიც მხარს დაუჭერს სასამართლო დავებსა და მარეგულირებელ ქმედებებს — თავდაპირველად Uber-ის წინააღმდეგ, ხოლო მოგვიანებით სხვა პლატფორმულ ეკონომიკაში (gig economy) მომუშავე კომპანიებისა და სარეკლამო ტექნოლოგიების სფეროში.

დებატები ავტომატიზაციასა და პასუხისმგებლობაზე

საკითხმა ფართო დისკუსია გამოიწვია ტექნოლოგიურ წრეებში. ბლოგერმა ჯონ გრუბერმა გამოთქვა შეშფოთება, რომ მსგავსი ჯარიმები ევროკავშირში Uber-ისთვის მძღოლების მონიტორინგს შეუძლებელს გახდის, რაც თაღლითობისა და მგზავრების მიტოვების რისკს ზრდის. გრუბერმა მარეგულირებლის პოზიცია გააკრიტიკა და აღნიშნა, რომ გადაწყვეტილების „კომპიუტერისთვის“ მიწერა იგივეა, რაც დაგვიანებული თანამშრომლის გათავისუფლება „სამუშაო დროის აღმრიცხველ საათს“ დავაბრალოთ, რადგან პოლიტიკას მენეჯერები ადგენენ, მოწყობილობები კი მხოლოდ შესრულებას ზომავენ.

პოლ-ოლივიე დეჰაიმ ამ არგუმენტს უპასუხა, რომ Uber-ს სრული უფლება აქვს გამოიყენოს ადამიანური რესურსი დამრღვევი მძღოლების დასასჯელად, თუმცა ამ შემთხვევაში მან უნდა აიღოს პასუხისმგებლობა გადაწყვეტილებებზე, როგორც დამსაქმებელმა და არა როგორც უბრალო „ბაზარმა“ (marketplace).