აშშ-ის სამთავრობო ლაბორატორია ჩინური Lidar-სენსორების უსაფრთხოების რისკებს სწავლობს

აშშ-ის ენერგეტიკის დეპარტამენტის ლაბორატორია იკვლევს, წარმოადგენს თუ არა ჩინური წარმოების Lidar-სენსორები უსაფრთხოების რისკს მათი ამერიკულ ავტომობილებში მასშტაბურად დანერგვის შემთხვევაში. TechCrunch-ის ინფორმაციით, ამ მიმოხილვას აიდაჰოს ეროვნული ლაბორატორია (Idaho National Laboratory) ატარებს.

წყაროების თანახმად, კვლევა ფინანსდება ელექტრომობილებისა და ავტონომიური ტრანსპორტის ინდუსტრიაში მოღვაწე კომპანიის ან კომპანიათა ჯგუფის მიერ. ამ ეტაპზე ზუსტად არ არის ცნობილი, თუ რომელი კომპანიები უჭერენ მხარს ამ პროცესს. Rivian-ის, General Motors-ის, Ford-ის, Kodiak-ის, Lucid Motors-ის, Nuro-სა და Uber-ის წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ მათთვის კვლევის შესახებ არაფერია ცნობილი. Nvidia-მ, Zoox-მა და Aurora-მ კი კითხვებს არ უპასუხეს.

აიდაჰოს ეროვნულმა ლაბორატორიამ კომენტარის გაკეთებაზე უარი თქვა. ლაბორატორიის წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ ეს არ არის პროექტი, რომლის შესახებაც მათ მედიასთან საუბრის უფლება აქვთ. ჩინეთის წამყვანმა Lidar-მომწოდებლებმა, Hesai-მ და RoboSense-მა, კომენტარის მოთხოვნას არ უპასუხეს.

Lidar (Light Detection and Ranging) არის სენსორული ტექნოლოგია, რომელიც ლაზერული იმპულსების გამოყენებით ზომავს მანძილს ახლომდებარე ობიექტებამდე. ის დიდი ხანია პოპულარული ინსტრუმენტია ავტონომიურ ტექნოლოგიებზე მომუშავე კომპანიებისთვის, რადგან უზრუნველყოფს გარემოს მაღალი გარჩევადობის გამოსახულებას.

საკანონმდებლო წნეხი და ჯაშუშობის საფრთხე

კვლევა იმ ფონზე მიმდინარეობს, როდესაც იზრდება ზეწოლა ამერიკულ გზებზე ჩინური Lidar-სენსორების გამოყენების აკრძალვის შესახებ. სენატორი ტამი ბოლდუინი, რომელიც „ინფრასტრუქტურის მოწინააღმდეგეებისგან დაცვის აქტის“ (Securing Infrastructure from Adversaries Act) ერთ-ერთი ინიციატორია, აცხადებს, რომ მისი მთავარი საფიქრალი ჩინური ტექნოლოგიის სამხედრო ან ინდუსტრიული ჯაშუშობისთვის გამოყენებაა.

„ინფრასტრუქტურის დახვეწასთან ერთად, საფრთხე, რომელსაც ჩინური LiDAR ტექნოლოგია უქმნის ამერიკულ საზოგადოებას და ჩვენს ეროვნულ უსაფრთხოებას, უყურადღებოდ არ უნდა დარჩეს. ჩვენ მეტი უნდა გავაკეთოთ ამერიკელების დასაცავად და ეს იწყება იმის უზრუნველყოფით, რომ გადასახადის გადამხდელთა ფული არ იხარჯებოდეს იმ ტექნოლოგიების შესაძენად, რომლებიც შესაძლოა ჩვენს წინააღმდეგ ჯაშუშობისთვის იქნას გამოყენებული“, — განაცხადა სენატორმა.

კონგრესმენი ჯონ მულენარი ასევე გამოხატავს შეშფოთებას, რომ ე.წ. „უკანა კარები“ (back doors) შესაძლოა გამოყენებულ იქნას ინფორმაციის ჩინეთის კომუნისტური ინტერესებისთვის გადასაცემად.

ეკონომიკური რისკები და მიწოდების ჯაჭვი

ისრაელური Lidar-კომპანიის, Innoviz-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა ომერ კეილაფმა რისკის რამდენიმე დონე გამოყო. პირველი არის მიწოდების ჯაჭვის საბაზისო რისკი. ვინაიდან ჩინეთის მთავრობამ Lidar სტრატეგიულად მნიშვნელოვან ტექნოლოგიად მიიჩნია, ავტომწარმოებლის სრული დამოკიდებულება ჩინურ მიწოდების ჯაჭვზე მომავალში დიდ საფრთხეს შეიცავს.

მიმდინარე კვლევა მეტწილად ფოკუსირებულია კიბერუსაფრთხოების რისკებზე. კეილაფმა აღწერა ორი ძირითადი საფრთხე:

• სენსორების მასობრივი გათიშვა: შესაძლებელია სენსორების დისტანციურად მწყობრიდან გამოყვანა, რაც შეაფერხებს მოძრავ ავტომობილებს და გამოუსადეგარს გახდის გაჩერებულებს.
• მონაცემთა მოპარვა: Lidar-ის მიერ შეგროვებული დეტალური მონაცემების შეკუმშვა და ფიჭური ჩიპის საშუალებით გადაცემა სავსებით შესაძლებელია. კეილაფის თქმით, ამ ინფორმაციის მოპოვება სპეცსამსახურებისთვის რთული არ არის.

ფასების კონკურენცია და ბაზრის მდგომარეობა

ეს საკითხი აქტუალური გახდა მას შემდეგ, რაც ბოლო ათწლეულში Lidar-ის ფასი დრამატულად შემცირდა. ტრადიციულად, ეს სენსორები ბევრად ძვირი იყო, ვიდრე რადარები ან კამერები. მაგალითად, ილონ მასკმა მას „ყავარჯენი“ უწოდა და Tesla-ს ავტონომიური სისტემა მხოლოდ კამერებზე ააგო.

თუმცა, ჩინურმა კომპანიებმა, როგორიცაა Hesai და RoboSense, წარმოების მასშტაბების გაზრდით ფასები მკვეთრად დასწიეს. პროდუქტი, რომელიც ათი წლის წინ 75,000 დოლარი ღირდა, ახლა ზოგ შემთხვევაში რამდენიმე ასეულ დოლარად არის ხელმისაწვდომი. ამერიკულ კომპანიებს უჭირთ ამ კონკურენციასთან გამკლავება, რამაც გამოიწვია მათი კონსოლიდაცია ან გაკოტრება (მაგალითად, Luminar-ის შემთხვევა).

შედეგად, რამდენიმე ამერიკულმა ავტომწარმოებელმა დაიწყო ჩინური სენსორების გამოყენების განხილვა. Rivian-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა, არ-ჯეი სკარინჯმა მარტში აღნიშნა, რომ კომპანია განიხილავს საკუთარი Lidar-სენსორების წარმოებას აშშ-ში ჩინური ტექნოლოგიების გამოყენებით, თუმცა მოგვიანებით კომპანიამ განაცხადა, რომ სენსორების შიდა წარმოებას არ გეგმავს.

რეგულაციები და ხარვეზები

ამჟამად აშშ-ის კომპანიებს აქვთ ჩინური Lidar-ის გამოყენების უფლება, თუმცა სამომავლო რეგულაციები ბუნდოვანია. აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტმა Hesai და RoboSense შეიყვანა ე.წ. 1260H სიაში, რაც ზღუდავს მათ მუშაობას სამხედრო სექტორთან. 2025 წელს ამოქმედდა წესი, რომელიც კრძალავს ჩინური წარმოების კავშირგაბმულობის აპარატურას სამგზავრო მანქანებში, თუმცა Lidar და სხვა სენსორები ამ აკრძალვაში ჯერ არ მოხვედრილა.

მიუხედავად იმისა, რომ მასობრივი გათიშვის საფრთხე ჯერჯერობით მხოლოდ თეორიულია, 2024 წლის დასაწყისში დაფიქსირდა ინციდენტი: Hesai-ს სენსორების მომხმარებლების ავტონომიურმა მანქანებმა მუშაობა მთელი დღით შეწყვიტეს, რადგან კომპანიამ პროგრამულად ვერ გაითვალისწინა ნაკიანი წლის დამატებითი დღე.