MIT-ის სტარტაპი დიზელის სატვირთოებს უფრო იაფ, წყალბადზე მომუშავე ტრანსპორტად გარდაქმნის

დიზელის საწვავი გადაზიდვებიდან სოფლის მეურნეობამდე თითქმის ყველა სფეროს ენერგიით უზრუნველყოფს. ბოლო პერიოდში საწვავის ფასების რეკორდულმა ზრდამ მსოფლიო მთავრობები რთულ მდგომარეობაში ჩააყენა და აიძულა ისინი, გამოსავალი სტრატეგიული მარაგების გამოყენებაში ეძებნათ. თუმცა, უახლოეს წლებში ამ პრობლემის გადაჭრა შესაძლოა MIT-ის სტარტაპ LNK Energies-ის ახალმა ტექნოლოგიამ შეძლოს.

LNK-მა შეიმუშავა მეთოდი, რომელიც არსებული მძიმეწონიანი სატვირთო ავტომობილების დიზელიდან წყალბადზე გადაყვანის საშუალებას იძლევა. ეს ტექნოლოგია მკვეთრად ამცირებს გარემოს დაბინძურებასა და ხარჯებს, ამასთანავე, იცავს ოპერატორებს გეოპოლიტიკური არასტაბილურობით გამოწვეული ფასების მკვეთრი მერყეობისგან. LNK Energies-ის ტექნიკური დირექტორის, ალექსის ჰუინის განცხადებით, Class 8 კატეგორიის (ყველაზე მძიმე სატვირთოები) ავტომობილების მფლობელობის ჯამური ღირებულება ამ ტექნოლოგიის გამოყენებით დიზელთან შედარებით 13%-ით ნაკლებია.

ავტომწარმოებლები დიდი ხანია სწავლობენ წყალბადის გამოყენებას შორ მანძილზე გადაზიდვებისთვის, რადგან წყალბადის ავზის შევსება ბევრად უფრო სწრაფია, ვიდრე იმ მასიური ელემენტების დამუხტვა, რომლებიც ამგვარ სატვირთოებს სჭირდებათ. თუმცა, წყალბადის ტრანსპორტირება გასამართ სადგურებამდე რთულია, ხოლო მისი შესანახი მაღალი წნევის ავზები დიდ ადგილს იკავებს და ძვირია.

ინოვაციური მიდგომა: თხევადი ორგანული წყალბადის მატარებლები

LNK-ის მიდგომა მდგომარეობს წყალბადის გადატანაში სხვა ნაერთთან ქიმიურად დაკავშირებული ფორმით. თხევადი ორგანული წყალბადის მატარებლები (LOHC) არის სითხეები, რომლებსაც შეუძლიათ წყალბადის შთანთქმა და მოგვიანებით მისი გამოთავისუფლება. აქამდე ამ ტექნოლოგიას ძირითადად წყალბადის დიდი რაოდენობით გადასაზიდად იყენებდნენ, რადგან მოწყობილობა, რომელიც წყალბადს LOHC-სგან გამოყოფს (რეაქტორი), საზღვაო კონტეინერის ზომის იყო და სატვირთოზე არ ეტეოდა.

LNK-მა შეძლო ამ რეაქტორის ზომის შემცირება მინი-მაცივრის მასშტაბამდე. რეაქტორის უშუალოდ სატვირთოზე განთავსება ენერგიის დიდ დანაზოგს იძლევა. ტრადიციული შენახვისას წყალბადი 11,000 psi (800 ბარი) წნევის ქვეშ უნდა იყოს, რაც დიდ ენერგიას მოითხოვს. LNK-ის სისტემაში კი საწვავი წყალბადს თხევადი სახით ატარებს და მას ბორტზე საჭიროებისამებრ გამოყოფს, რაც ძვირადღირებულ კომპრესიის ეტაპს გამორიცხავს.

როგორ მუშაობს სისტემა პრაქტიკაში

LNK-ის სისტემაში წყალბადის გამოთავისუფლების შემდეგ, მისი გამოყენება ორი გზით არის შესაძლებელი:

• შიდა წვის ძრავა: წყალბადი შეიძლება დაიწვას ტრადიციულ შიდა წვის ძრავში, რომელიც დღევანდელ დიზელის სატვირთოებშია, მხოლოდ მცირე მოდიფიკაციების შემდეგ. კომპანია ძრავისგან გამოყოფილ სითბოს ბორტზე არსებული რეაქტორის ასამუშავებლად იყენებს.
• საწვავის ელემენტები (Fuel Cells): თუ კომპანიას სურს სრულად აღმოფხვრას გამონაბოლქვი, მას შეუძლია გამოიყენოს საწვავის ელემენტები, რომლებიც წყალბადს ელექტროენერგიად გარდაქმნის ელექტროძრავების კვებისთვის.

მნიშვნელოვანია, რომ LOHC-ის შენახვა შესაძლებელია ტრადიციულ საწვავის ავზებში და მისი ჩასხმა ხდება ჩვეულებრივი ტუმბოებით, ისევე როგორც დიზელის შემთხვევაში. ეს ნიშნავს, რომ წყალბადის სრულიად ახალი ინფრასტრუქტურის შექმნა საჭირო არ არის და შესაძლებელია სტანდარტული დიზელის სადგურების გამოყენება.

სამომავლო გეგმები და ეკონომიკური ეფექტი

ამჟამად LNK-ის დამფუძნებლებს, საიანდიპ ბისვასსა და ალექსის ჰუინს, ლაბორატორიაში აქვთ მომუშავე რეაქტორი, რომელიც გაზონის საკრეჭი მანქანის ძრავს ამუშავებს. 18 თვეში ისინი გეგმავენ უფრო დიდი ვერსიის დამონტაჟებას კომერციულ სატვირთო ავტომობილზე.

მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი სატვირთოების საწყისი ფასი უფრო მაღალი იქნება, მათი საოპერაციო ხარჯები გაცილებით დაბალია. დამფუძნებლები დარწმუნებულნი არიან, რომ 50-დან 100-მდე სატვირთოს წარმოების შემდეგ, ისინი შეძლებენ დიზელზე დაბალი ფასის შეთავაზებას (დაახლოებით 6.50 აშშ დოლარი გალონზე), ყოველგვარი სახელმწიფო სუბსიდიების გარეშე.

„ჩვენი იდეა არ არის ისეთი ტექნოლოგიის შექმნა, რომელიც მხოლოდ მასშტაბირებისას იქნება იაფი. ის უფრო ხელმისაწვდომი უნდა იყოს დანერგვის საწყის ეტაპზეც კი“, — აცხადებს საიანდიპ ბისვასი.

LNK თავის პროექტს წარადგენს TechCrunch Disrupt-ის Startup Battlefield კონკურსზე, რომელიც 13-15 ოქტომბერს სან-ფრანცისკოში გაიმართება.